Haatuf News

Home | Contact Us | Links |  Archives

 ISSUE 29280

(Public Property)

(Qalinka-Xaaji Saalix Al-Rashiidi)

-           Qarnnimada  Dalku, waxay  mar-kastaba  u baahan  tahay   Hanti  iyo   lahaansho  saldhig  u ah jiritaankeeda.  Hantida Qaranku,  waxay  noqon karaan,  laba  nooc  midhkood:-

(a)- Hantida Guud ( Koowad),   waa  Hantida ku lug leh  Jiritaanka  Qarannimada, waana   Hanti Asal ah  ee  mark-kasta  loo  baahan yahay, aan la gadi karin, la  Beddeli  karin,  aan  kala  qaybsami Karin,  Ganacsina  aan geli Karin. Waa  Hanti  mar-guurto  iyo  lama beddelaan ah.  Wax ka Beddelka  Hantida  noocaas ah,  waxuu  u baahan yahay  sharci  u gaar ah  ee ka horreeya  Fullinta  iyo meel-marinta fikradda  wax  ka beddelidda   u jeeddada iyo nuxurka  Hantida guud  ee Qaranka.

Hantida  guud  ee  Qarankana, waxaa ka  mid ah:-

(1)        Hantida Ciidamada,  sida- Godadka loogu  dhaqmo  Dagaalka (Dhufeysyada),  Saldhigyada, Xeryaha  Ciidamada,  Dhismayaasha  Dagaalka, Goobaha Dab-ridka  ee tijaabinta  Hubka iyo  Carbiska iyo  Dhulka loo xayiray  isticmaalka  Ciidamada.

(2)        – Xeebaha, furdooyinka, Badda berriga u dhow, Rugaha Guntaalaha  iyo Madhaafiicda!!

(3)        Jidadka Baabuurta, Buundooyinka ,Dekehadaha dhisan iyo Maddaarrada  Dayuuradaha!!

(4)        – Dhammaan  wixii leh,  waxtar  iyo micne  taariikheed, suugaaneed  amase  Saldhig  cilmi  baadhiseed iyo dal-xiis!!

(5)        –Togaga  biyo-mareenka,  Harooyinka Baliyada, iyo   goobaha Dur-durka .

(6)        – Hantida  kale ee ma-guurtada,  sida-xafiisyada,  Isbitaallada,  Dugsiyada  iyo  Dhismo kasta  ee Dawladdu uga maarmi weydo dan guud darteed oo aan laga  soo  ag-dhowaan Karin!!

-           Waxaa  xaaraan  iyo  sharci-darro ah in  lagu soo xad-gubo, laguna so durko  agagaarka iyo  soohdimaha  dhulkaas  Hantida guud ah, isla markaasna  la haweeysto  in  weerar  Hubeysan  laguba  soo  qaado. Dhulkaasi  ma aha dhul cusub oo ay tahay in hadda lagaba  hadlo. Hase yeeshee, wuxuu  ahaa Hanti Qaran  ee soo jireen ah  oo aan  hore loogu dhici jirin, looguna  dhiirran jirin in wadar iyo waaxid toonna sheegan karaan. Waxaa hore loo yidhi Soomalidu kal baqata ayey leedahay  ee kal xishoota  malah! Waxaase wax yaabaha  dhulka ka dhacayaa  ugu  wacan Damaca iyo  Dawlad  u hoggaansan la’anta  Dadka  qaarkii  ee Dhul-boobka ku mamay,  kuna  xalaalsaday,  kuwaaasoo  hore  aan juuq  u odhan jirin, kuna dhici jirin, inay sii joogaan, kuna murmaan, Jagooyin  ay hore u deganaan jireen , hase yeeshee, lagu san-dullayn jiray, inay dan  awgeed, uga guuraan,  taasoo  aan  wax muran  iyo hadal ah toona laga soo celin jirin, xilliyadii xukunkii  Somaliya amse  Faqashtii,   laga biqi jirey wuxuunna  xalkoodu ahaa Amar- Dawlo - Muddeec,  haddeerna xaalkoodu, waa  mar-Dawlo ka-kac iyo  suti-gaashaan  ee bal aan sugno  oo aan dhawrno,Qabiil iyo Qaran midka Jidkiisa la raaco ee wax- ku-ool-noqon kara!! 

(b) – Hantida  Dhaqaale ee Dawladda (labaad)

- Waa  Hantida  Dawladda  ee ka kooban  wax  kasta ee ay Dawladdu ka  heli karto dhaqaale  amse  u noqon kara  ilo  Daqaale. Hantida  Dhaqaale  ee Dawladdu,  wey geli kartaa ganacsi, waa  la beddeli karaa  marka dan la bibo. Arrimaha  saldhigga u ah Hantida  Dhaqaale  ee Dawladda, waxaa  ka mid ah:-

(1)- Cashuurta ay Dawladdu   qaadato ee sharciga  waafaqsan  oo nqon karta:-

(a)- Mid uu jideeyey  sharciga guud ee Dalka oo dhan,

(b)- Mid uu qeexay sharci gaar  ah  amase ku kooban meel gaar ah,  taasoo noqon karta, mid toos ah amase mid dadban; waana in la ogaado  inaan  cashuur la qaadi Karin, haddaan sharci la wafajin, marka hore siiba  wixii ku lug leh Cashuurta guud (tributes).

(2)- Dakhliga  Dawladda ka soo gala adeegga ay  Bulshada u sameyso(services).

(3)- Lacagta ay Dawladdu ka hesho wax ay lahayd ee ay gadday

(4)- Lacagta ay Dawladdu  ka hesho  Deeq  amase amaah  ahaan, heer  waddani  amase caalimi ah!!

-  Hantida  Qaranku  nooc kasta   ha ahaatee, waxay  markasta  mudan tahay ilaalin iyo tixgelin gaar ah, si wax-tarkeedu  uu u noqdo mid laga wada faa’iideysto, looguna adeego  Danta  guud ee  Qaranka oo keliya.

- Ugu  danbeyntii, daryeelka iyo ilaalinta dhulka Hantida guud ahi, wuxuu xil-wadareed ka saran yahay, Maamulka  Dawladaha hoose,  Wasaaradaha  Arrimha  Gudaha iyo Hawlaha guud  iyo dhammaan Hay’adaha gacnta ku haya ee Maamla ,  Hantida guud ee Qaranka,  taasoo wixii dayacaad iyo Maamul  xumo ah ee ka yimaadda amse fal-denbiyeed ah ee ka dhasha, ay tahay in lagula  xisaabtamo, ama lagu daba galo.

- Hase- yeeshee,  waxaa  is-weydiin mudan,  sababta Hay’adihii  Amniga u xil sarranaa iyo mas’uuliintii Degmada  Dagaalka laga soo qaaday, ay u sii ogaan waayeen ku-tallo-galka  qorshaha sharci-jebiyeyaasha (law and order breakers),  inta aysan Dagaalka  soo  qaadin,  soona    gaadhin fadhiisinka Ciidanka,  taasoo la yaab iyo amakaag leh, inay ka dhacdo, meel Amni, Xuuraan iyo Sir-doonnimo ka jirto amse ka shaqayso!!

-           Sida  loo wada  jeedo oo cid kasaba  dareentay,  Wasaaradda  Aarrinimaha Guddaha,  waxay dhinac   ula dheelliday  xilkii laga rabay,  weyna isku wadi kari weday, Arrimaha Amniga iyo Maamulka Dawladaha hoose ee xallinta  khilaafaadka Dhulka, Xasilloonida  Nabad-gellyada  halista joogta joogtada ah iyo jaah- wareerka ku ah!!

Bulsha weynta  Soomalilan waxay ka muu-jiyeen Guux iyo Xan-sha-shaq, cabsi iyo dareen lama filaan ah, huwan, taasoo ay u nisbaynayaan feejignaan la’aanta Hay’addihii  Amniga ee heer Degmo, Gobol iyo Qaran!!