Haatuf News

Home | Contact Us | Links |  Archives

Maxay Iskaga Egyihiin Doorashooyinkii Madaxtinnimada Somaliland Iyo Kuwa Kenya Ka Dhacay, Maxayse Ku Kala Duwanyihiin?

Taliyaha Bileyska Awdal Oo Ka Digay Khasaaraha Ka Iman Kara Lacagta Birta Itoobiya Ee Foorjeriga Ah Ee Boorama Ku soo Badanaysa Iyo Boobka Biraha Iskaraabka Ah

Madaxweynayaasha Somaliland Iyo Dawladda Imbagathi Oo Diyaarad Qudha U Wada Raacay London

“Xeerka Lagu Ciqaabayo Saxaafadda Madaxa Banaan Waa Mid Xadgudub Ku Ah..." Kayse Cali Geedi

Qaar Ka Mid Ah Haweenka Ururada Sanaag Oo Ka Dayriyay Xaaladda Dhaqan Dhaqaale Ee Gobolkooda

Boqolaal Hooyooyin Danyar Gargaar Doon Ah Oo Iskugu Soo Ururay Wasaaradda Dib U Dejinta

Dr. Gaboose Oo Hadalo Duur-Xul Ah La Beegsaday Ahmed Siilaanyo, Muuse Biixi Iyo Ahmed Xuseen Ciise

Ururka Dhalinyarada Midnimo Oo Casho Ku Kulmiyay Siyaasiyiin Door Ah Iyo Weedhihii La Isku Dhaafsaday

ODHAAHDA AKHRISTAHA: Maxaad Adduunyada Ugu Jeceshahay?

Cilmi-baadhid......Ku Saabsan Hooyada Da'da Weyn Ku Dhasha

Madaxtooyada Ma Waxa Laga Furay Khayriyo Madaxweynuhu Kula Hadlo Suxufiyiinta Oo Kaliya?

Axmaqnimadii Kibaki Mid Ka Xun Ayaa Dhacaysa, Haddaan Mucaaridku Lix Qoddob Degdeg U Sixin

Weftigii Komishanka Doorashooyinka Iyo Saddexda Xisbi Qaran Ee Goob-Joogayaasha Ka Ahaa Doorashooyinka Kenya Oo Ka Warbixiyay Wixii Ay La Soo Kulmeen

Hargeysa January 6, 2008 (Haatuf) – Weftigii Komishanka Doorashooyinka iyo xubnihii ka socday saddexda xisbi qaran ee goob-joogayaasha ka ahaa doorashooyinkii Madaxtooyada, golayaasha deegaanka iyo baarlamaanka ee dhawaan ka dhacay dalka Kenya ayaa ka warbixiyey qaabkii ay doorashooyinkaasi u dhaceen iyo khibradihii ay ka soo faa’iidaysteen.

Komishanka doorashooyinka iyo xubnaha saddexda xisbi waxay sidaasi ku sheegeen shir-jaraa’id oo ay shalay wadajir ugu qabteen xarunta komishanka doorashooyinka qaranka, shirkaas oo uu goob-joog ka ahaa gudoomiyaha komishanka doorashooyinku Maxamed Yusuuf Axmed, oo isagu hadal hordhac ah oo uu shirkaasi ka soo jeediyey ku sheegay in xubnaha weftiga komishanka iyo saddexda xisbi ka warami doonaan waxyaalihii ay kala soo kulmeen doorashooyinkii dalka Kenya ka dhacay.

Gudoomiye ku xigeenka komishanka Xirsi Cali X Xasan oo isagu ugu horayn shirkaasi jaraa’id ka hadlay ayaa hadalkiisa ku ilaabay “Weftigayagu waxa uu ka koobnaa afar xubnood oo komishanka ah iyo saddex xubnood oo xisbiyada ka socday, waxaa nalagu casuumay inaanu goob-joogeyaal ka noqono doorashooyinkii 27kii December 2007 dalka Kenya ka dhacay, runtii waxanu uga mahad celinaynaa komishanka doorashooyinka sidii fiisooyinka casuumada ah noogu soo direen, warbixintana noo siiyeen, markii aanu xarunta guud ee komishanka dalka Kenya gaadhnay, waxa nala siiyey aqoonsiyadii goobjoognimo, waxaanu isku qaybinay laba kooxood oo u kala baxay waqooyiga Kenya ee dhinaca Masayda iyo koox u baxday gobolka woqooyi bari ee Soomaalidu degto sida Gaarisa iyo Laag-dheere, runtii doorashadu waxay ku bilaabantay jawi degan ilaa 100-km ayaanu deegaanada Miyaga ugu baxnay, markii gabalku dhacayna waxa lagu soo ururay goobihii xarunta komishanka ee woqooyiga iyo Gaarisa-ba, waxaana si dhakhso ah loo yeedhinayay sanduuq kasta codka ku jira, iyadoo Fax-na loogu dirayay xarunta guud ee komishanka, saddexdii habeenimo ayaanu ka soo rawaxnay iyadoo natiijadii sidii u socoto.

Subaxnimadii markii aanu ku soo kalahnay 9:00 ilaa 10:00 subaxnimo ayaa lagu dhawaaqay doorashadii ka soo baxday gobolka, saddexda doorashana hal mar baa la wada qabtaa, xildhibaan kastaana codka uu gobolkiisa ka helay waa lagu dhawaaqaa, natiijada doorashada madaxweynahana waxa lala sugayaa in xarunta guud loo qaado, markii xildhibaanada badankoodu soo baxeena waxaanu u ambabaxnay xaruntii guud ee caasimadda, markii aanu tagnay waxa la yidhi 19 goobood ayaa dhiman oo berito ayaa natiijada lagu dhawaaqayaa, maalintii dambana waa lagu dhawaaqay. Runtii doorashadu waxay ku bilaabantay jawi degan waxayse ku dhamaatay jawi qasan oo la kala shakiyey, annagu waxanu ka faa’iidaysanaynaa waxa khaldamay iyo waxa saxmay inaanu aqoon ka korodhsano si aanu khaladkeena uga foojignaano, waxaananu ka soo faa’iidaysanay masuuliyada komishanka doorashooyinka saaran inay ahayd ta sababtay geeridii halkaa ka dhacday ee boqolaalka qof ku dhinteen haday halkan ka dhacdana ay tahay cashar u kuu yaal, haddii mushkiladaasi kugu timaadana ay geeri iyo burburba keenayso. Annagu komishan ahaan waxanu la kulanay qoladii EU-da waanu kala hadalay arrinkii badhjadka waanay nooga soo dhamaatay wixii warbixin ah ee ku saabsan doorashooyinku qaabkay u dhaceen iyo waajibaadka goob-joognimada naga saarana waxaanu marin doonaa dariiqa sharciga, xubnaha xisbiyaduna waxay raaceen weftigii IRI oo uu hogaaminayay Maraykanku”.

C/llaahi Siciid Dheere oo isaguna ahaa wakiilka xisbiga UCID oo halkaas ka hadlayna waxa uu yidhi “ Weftigayaga asxaabtu waxanu dalka ka ambabaxnay 24 dec annagoo ka mid ahayn goob-joogayaasha asxaabta ee lagu casuumay waxa noo suurto gashay in qoladayadii asxaabtu inaanu la kulano wakiilka dalka Maraykanka u fadhiya Nairobi waxanu uga waranay sidii diiwaan gelinta iyo horumarka ay gacan nooga siin lahaayeen, intii runtiina safiirku waxyaalo badan ayuu naga balan qaaday waxanu noo sheegay inuu dalka booqasho ku iman doono. Doorashooyinkii Kenya waxaanu ka soo baranay qaabka saddexda doorasho loo wada qaban karo isagoo qofkuna saddexdiisa cod uu saddex sanduuq ku kala ridayo, waxa kale oo aanu soo baranay qaabka doorashooyinka loo midayn karo, khaladkuna inooga yaraan karo, gobolkii woqooyiga bari ee aanu goob-joogayaasha ka ahayn oo Soomaalidu degto si wanaagsan baa lanoogu soo dhoweeyay.”
Xuseen Axmed Caydiid oo ah wakiilka xisbiga Kulmiye ka socday ayaa isaguna yidhi “Kaadhkii wadaninimada iyo kii cod bixinta sida uu qofku ugu kala codaynayo inaanu soo barano ayaanu uga baahnayn, qofka magaciisa goobta laga waayo waxay ugu talo galeen buug la yidhaahdo Buugga Diiwaangelinta ee Madow (Black register) oo ah liiskii ugu dambeeyay ee goobta laga qoray ninka buuggaa laga waayaa waxa uu noqonayaa qofkaan codkiisa dhiiban karin oo diiwaan gashanayn.”

Cumar Jaamac Faarax oo isaguna ahaa wakiilka xisbiga UDUB ayaa isaguna yidhi “Horta markii aanu soo noqonay waxaanu dalka ugu nimid iyadoo la leeyahay komishankii iyo xisbiyadii waxay soo arkeen sida doorashooyinka loo boobo, annagu umaanu tegin Kenya sida waxa loo kharibo ee doorasooyinka loo boobo, waxaanuse u tagnay inaanu inta wanaagsan ka soo qaadano inta xun-na aanu ka foojignaano, waxanu ka soo baranay kana soo qaadanay intii wanaagsanayd”.

Intaa ka dib waxa halkaa lagu weydiiyey komishanka iyo xisbiyadaba su’aalo iyagoo ka jawaabayana waxay yidhaahdeen:
S – Wakhtigii diiwaan gelintu way soo koobmaysaa waxaanay wararku sheegayaan in 1m 5 milyankii aad sheegtay markaad baxaysay aanay weli account-kiina ku soo dhicin goormaa diiwaan gelinta la qabanayaa mar hadaan lacagtiiba diyaar ahayn?
J – Lacagta xilkeedu annaguu ma saaran yahay waxaananu haysanaa foojarkeedii baanka la noogu shubay, waxaan jecelahay inay saxaafaddu ka xishooto wixii aanu nidhi annagaa hayna, in cid kale tidhaahdana ma hayno.

S – Muddadii hawsha diiwaan gelinta oo ay ahayd inay bilaabanto Nov 2007 ilaa hadda wax hawl gala kamaydaan samayn waxaana la sheegayaa in bisha 3aad aad damacsan tihiin inaad ku dhawaaqdaan, taas oo 1-da June u cayinteen qabsoomida doorashooyinka dawladaha hoose, iyadoo xeerkuna tilmaamayo muddo lix bilood ka hor doorashada in diiwan gelintu qabsoonto, markaa ma waxaad leedihiin diiwaan gelinta muddo laba bilooda ayuu ku dhamaystirmayaa?
J – Xeerka diiwaan gelintu ma sheegayo muddo 6-bilooda wuxuuse sheegayaa ugu yaraan hal bil ugu badnaana saddex bilood ayaa lagu qaban karaa diiwaan gelinta, waxaanu ku dhaqmi doonaa muddada xeerku jideeyey.

S – Cumarow xisbigiina UDUB ma ka balan qaadaysaa inaanu ku dhaqmin sida dawladda Kenya u musuqmaasuqday, codadkii doorashada oo arrimahaasi oo kale dalkeena ka dhicin?
J: Xisbigayagu hormood buu ka yahay in doorashooyin dimuquraadiyada ahi dalka ka dhacaan, saddexdii doorasho ee dalka ka soo dhacayna si nadiifa ayay u dhaceen, haddana waynaga go’an tahay in doorasho xalaala oo nabadgelyo ahi ay dalka ka dhacdo, oo si cad loo kala qaadanayo codkeeda.

 

Faallo - Maxamed Cumar, Boorama

Guusha, guuldarada, colka iyo nabadda, baahida iyo barwaaqada, caafimaadka iyo xanuunada iyo arrimo kale oo badaniba waxay inta badan ka yimaaddaan xagga Illaahay. Dhinaca kale waxad mooddaa in wax kasta oo sababta Illaahay ku dhacda haddana bani aadamku sabab u sameeyo isna weydiiyaan waxa keenay, waxa dhacay. Sidaas oo ay tahayna tan Illaahay laguma daayo wax kasta oo dhacee, waxa la isku dayaa inaanay waxa dhacay maantu berri dhicin.

Reer Somaliland iyo guud ahaan dalalka Afrika, Aasiya iyo Yurubba waxa maanta wararkooda ku jira dhibaato ka dhalatay doorashooyin lagu doorranayey ninka xukumi doona dalka Kenya shanta sannadood ee soo socota.

Kursi jacaylku waa caado ay iska leeyihiin maamulayaasha dalalka Afrika ilaa gumaysigii, halkaas oo ninka xukunka mar qabsadaa laga furfuri karin ilaa uu ku waayo naftiisa, maalkiisa, qaraabadiisa, iyo dalkiisaba. Waxa ka dhacay dalka Kiiniya ee lagu tirin jiray dalalka Afrika ugu horreeyey dhinaca dimuqraadiyadda waxa uu yahay uun dariiq la caadaysatay oo wakhtigan ka dhacay, maadaama madaxweynaha loogu dhawaaqay mansabka madaxweynenimadu uu ilawsan yahay in la soo dhaafay wakhtigii cabsida iyo diktaatooriyadda oo uu dhamaaday. Ilaa dhawr iyo lixdankii ayuu ka tirsanaa maamulayaasha dalka Kiiniya maanta oo ay afartan sano ku dhawaad ka soo wareegtayna waxa uu weli doonayaa inuu sii fadhiyo.

Si kastaba ha ahaatee Somaliland waxay soo martay doorashooyin u eg kuwan maanta ka dhacay dalka Kiiniya ee dunidu hadal hayso, waxa ka dhacay beentii guddiga doorashooyinku ka sheegeen xaqii mucaaradku kula wareegi lahaa maamulka dalkaasi, oo ay markii dambe qirteen inuu khalad dhacay ama lagu khasbay sheegista go'aankaasi.

Sidii ay u dhaceen, iyo sidii loo maamulay Doorashooyinkaa ka dhacay Somaliland 2003dii, ee kursiga dalkan ugu sareeya u dhiibay Madaxweyne Rayaale, ayaa waxay shicibka reer Somaliland soo xusuusisay arrimaha ka dhacaya dalka Kiiniya ee galaaftay nolosha boqollaalka qof, isla markaana barakiciyey kumaankumka qof ee codkoodii u dhiibtay siday uga badbaadaan dulmiga, eexda, musuqa, caddaalad xumada iyo faqriga.
Arrimaha daweynaha reer Somaliland ku kallifay inay si aad ah u dhegeystaan wararka dalka kiiniya, ee aanay hore isu aqoon reer Somaliland, marka laga reebo wasiirka Maaliyadda Cawil oo haatan lagu daweynayo Cusbitaalada Kiinya, ayaa waxa ugu horreeya sida ay dareemayaan xaaladdii doorashadii soo martay Somaliland shan sano ku dhawaad ka hor iyo xaaladda maanta Kiiniya ka taagan.

Labadaa doorasho ee Somaliland iyo tan Kiiniya, ayaa dad badani dareemayaan isku ekaanshaha qaabkii loo maamulay iyo kala duwananshaha natiijooyinka ka soo baxay.
Labada dalba waxa ka tartamayey saddex xisbi, saddex musharrax, laba guddi dooorasho oo isku mid ah kuna xidhnaa dawladda, laba maxkamadood oo laga aamin baxay, iyo ciidammo u adeegaya xukuumadaha oo cabudhinta shicibka u heellan. Waxa intaa dheer natiijooyin isku dhawdhaw oo dareen geliyey labada shicib, iyo ergooyin kala duwan oo doorashadii Somaliland ay ergeeyeen wadaaddada diinta muslinka ah, halka Kiiniyana ay ka ergeynayaan wadaaddada diinta masiixiga ah ee Desmod Tutu.

Waxa kale oo meesha yaalla isku ekaanshaha dadkii u ololaynayey Rayaale iyo dadka maanta u ololeynayey Madaxweynaha muranku ka taagan yahay ee Mwai Kibaki, dadkaas oo isugu jiray ganacsatada, maamulayaasha shirkadaha, wasiirada, ciidamada, iyo dadka da'da ah, iyo siyaasiyiin lagu tuhmayo guulwadayn.

Dhinaca kale waxay labada dal iskaga mid yihiin qaybaha shicibka ee u ololaynayey axsaabta Mucaaradka ah, kuwaas oo isugu jiray dadka shaqada la', masaakiinta, dhallinyarada, siyaasiyiin maskax furan, iyo cid kasta oo jeclayd waxqabad.
Labada dal waa Kiiniya iyo Somaliland eh, waxa doorashooyinkaa ka dhacay labada wakhti ee kala fog ku loolamayey xisbiyada dawladda taageera oo kala ah UDUB iyo PNU, halka mucaaradkana ay uga qayb galeen laba xisbi oo mucaarad ah oo midna dawladda hoosta kala socday midna daacad ka yahay mucaaradnimada, oo kala ah ODM-Kenya, ODM, halka Somalilandna ay labada xisbi ee kale ay u dhigmaan UCID iyo KULMIYE.
Dhinaca kale markaan u soo jeesanno aqbalaadda natiijada ee axsaabtaasi waxay reer Somaliland xusuustaan sidii xisbiga UCID markiiba u aqbalay, una taageeray natiijadii xisbiga dawladda siisay guusha kama dambaysta ah, taas oo la mid ah sida uu yeelay xisbiga ODM ee u hoggaamnayey kolonzo Masoyoko oo markiiba isagu taageeray natiijada la isku haysto.

Si kastaba ha ahaatee shacbiga Kiiniya musharraxii ay doorteen, waa la diiday cawaaqibka ka dhashayna waa la arkayaa, iyadoo dhinaca Somaliland-na musharraxii ay waagaasi doorteen lagu sasabay inuu dalka iyo dadka ka badbaadiyo tafaraaruq iyo qalalaasaha maanta ka taagan Kiiniya, taas oo lagu tilmaami karo shayga keliya ee ay ku kala duwanaayeen labadaa doorasho ee ka kala dhacay Somaliland shan sano ka hor, iyo Kiiniya shan maalmood ka hor.

Si kastaba ha ahaatee wadada doorashada ay u mareen reer Kiiniya, waxay maanta sugaysaa reer Somaliland, balse natiijooyinka ka soo bixi doona ayaan ku rajo-weynahay inay kala duwanaan doonaan haddii si caddaalad ah loo qaato dimuqraadiyadda iyo haddii laga leexdo.

Ugu dambayntiina dhibaatada Kiiniya ka taagan ayaa waxa sababay guddi doorasho oo aan daacad ahayn iyo maxkamad dastuuri ah oo aanay shacbigu kalsooni ku qabin taas oo maanta kala saari lahayd, maxkamaddaasi iyo guddigaasina waxay sugayaan Somaliland doorashooyinka aan la ogeyn inay dhici doonaan ee madaxtinnmimada iyo Degaanada, mana garan karo kalsoonida shicibku ku qabo labadaasi meelood ee mid ka mid ah, waa guddiga doorashooyinka eh, ay magacaabistii dawladda iyo baarlamaanku isku seegeen, balse loo baahan yahay in shacbiga Somaliland maanka ku hayaan sidii caalamka ay u weydiisan lahaayeen guddiyo doorasho iyo rag caddaalad ka shaqayn kara oo axsaabta kala saara marka ay yimaaddaan doorashooyinku.

Arrimaha kale ee ay doorashooyinka labadaasi dal ku kala duwanaayeen ayaa waxa ka mid aqbalaadda natiijooyinkii ka soo baxay oo uu dalka Kiiniya musharraxeeda mucaaradku aanu aqbalin natiijadii ka soo baxday, halka doorashooyinkii Somaliland xisbiga ugu weyn mucaaradka ee Kulmiye lagu khasbay ama lagu sasabay inuu aqbalo natiijada, taasina ay keentay inuu taageerayaashiisii cidlo kaga tego sababo badan awgeed, halka musharraxa Kiiniya ilaa maanta aanu taageerayaashiisii cidlo kaga tegin, kana go'aan adagyahay musharraxii mucaaradka Somaliland ee sida dhibta yar leh u aqbalay natiijada doorashadii waagaasi, oo ay midhaheedii iyo manfaceediiba reer Somaliland maanta guranayaan.
 

Boorama, January 6, 2008 (Haatuf) – Taliyaha Bileyska Awdal, Cismaan Warsame Xijaab (Cismaan Haari) ayaa dadweynaha Boorama uga digay khasaaraha dadweynaha iyo ganacsatadaba ka soo gaadhi kara lacagta birta Itoobiya ee foorjeriga ah oo waayadan dambe sida aadka ah ugu soo badanaysa magaaladaas.

Sida uu ku soo waramay weriyaha Haatuf ee gobolka Awdal, Maxamed Cumar Sheekh, Taliyaha oo shalay waraysi siiyey Haatuf, ayaa dhinaca kale waxa uu ka warramay sida Ciidanka Bileysku ugu taag la’yahay gurashada ama boobka lagu hayo biraha iskaraabka ah ee yaallay degaanada ku dhawdhaw magaalada iyo kuwa magaalada gudaheedaba, isagoo tilmaamay in inkastoo ciidanku meelo gaar ah u joogsado dadka ka ganacsada birahaasi balse waddooyinka magaalada ka baxa oo aad u badan awgeed iyo ciidanka oo aan ku fillayn ay kuwa badani ku guuleytaan inay birahaasi kala baxaan magaalada.

Taliyaha Bileyska oo ka warramayey lacagta Itoobiya ee Birta ah ayaa dadweynaha u sheegay oo yidhi "Lacagta foorjariga ah ee birta Itoobiya waxay dhexda ku leedahay calaamad madow, waana isku wada lambar, waxa kale oo lagu garan karaa calaamadda dhexda ee lacagta saxa ah kaga samaysan dhexda ee caddaanka ah ayaa tan foorjariga madow ah, isla markaana aad arkayso in lagu tolay. Lacag badan oo noocaas ah ayaanu qabannay, hase yeeshee foorjarigani maaha mid joogsanaya waxaanan dadweynahya iyo sarriflayaasha kula talinayaa inay soo sheegaan lacagtaasi marka loola yimaaddo."

Taliyaha Ciidanka baadhista dembiyada ee gobolka Awdal, Daaahir Bulaale ayaa isaguna bishii hore waraysi uu siiyey Haatuf ku sheegay inay qabteen lacag dhan 370,000 (saddex boqol iyo toddobaatan kun) oo lacagta faranka Jabuuti ah oo foorjari ah, taas oo cidii lagu qabtay laga qaaday tallaabo sharci ah.

Lacagahan foorjariga ah ee ku wareegaya magaalada Boorama, ayaan hore looga aqoon degaanadan oo caan ku ah isticmaalka lacagta birta Itoobiya, sidaa darteedna ay Boorama noqotay meelaha ugu waaweyn ee lacagtaasi foorjeriga lagu tijaabinayo maadaama degaanada kale ee Somaliland laga isticmaalo doolarka iyo shillin Somaliland-ka ama shillin Soomaaliga.

“Waxaa Ceeb Iyo Wax Laga Xishoodo Ah In Saxaafada Soomaaliyeed Qaarkood Yidhaahdaan
Madaxweynihii Caafimaadkiisu Waa Bariga Dhexe Iyo Warar Been Ah Oo Ay Ka Sheegeen Socdaalkiisii Howleed”

London, January 6, 2008 (Haatuf) – Madaxweynaha Somaliland Daahir Rayaale Kaahin iyo Madaxweynaha dawladda Imbagathi ee Somalia ayaa diyaarad shalay ka wada dhoofay magaalada Addis Ababa ee xarunta dalka Ethiopia.

Sida ay Haatuf u sheegeen ilo xog-ogaal ahi labada masuul waxay wada raaceen diyaarada Ethiopian Airlines, waxaanay shalay gelinkii dambe ka wada duuleen garoonka diyaaradaha ee Bole International Airport.

Waxa kale oo ay wararku sheegeen in labada masuul loo diyaariyay qaybta dabaqa koowaad (first class), waxaana la filayaa inay saaka markay saacadu tahay 6:30 subaxnimo waqtiga London (9:30 Somaliland) ka deggaan garoonka diyaaradaha ee Heathrow Airport ee magaalada London qaybtiisa Terminal 3.

Waxa la filayaa in inta ay diyaaradda sii wada saaran yihiin ay labada masuul wada hadalo ku sii dhex yeeshaan diyaaradda, isla markaana lama oga waxa ay labada masuul ka sii wada hadli doonaan.

Madaxweynaha Somaliland Daahir Rayaale Kaahin ayaa Khamiistii doraad u ambabaxay safar booqasho u sheegay inuu ku tegayo wadamada Maraykanka iyo Ingiriiska, kuwaasi oo sida uu sheegay uu casuumad ka helay, hase yeeshee, isla maalintaasi ayaa Madaxweynaha dawladda Imbagathi C/laahi Yuusuf Axmed-na waxa la sheegay in sabab caafimaad loogula cararay magaalada Addis Ababa ee xarunta dalka Itoobiya.

laanta Afka Soomaaliga ee Idaacadda BBC-du barnaamijkeeda ku sheegtay in maalintaasi C/laahi Yuusuf diyaarad khaas ahi ka soo qaaday magaalada Addis Ababa ee xarunta dalka Itoobiya, sabab caafimaad darteed, waxaanay intaasi ku dartay inay jiraan warar kale oo sheegaya in C/laahi Yuusuf kulamo la yeelanayo Madaxweynaha Daahir Rayaale Kaahin oo ay sheegtay in dagaal afka ahi warbaahinta ku dhexmaray.

Inkasta oo ay wararku sheegeen in caafimaad loogu duuliyay C/laahi Yuusuf Addis Ababa, haddana Xoghayaha Koowaad ee Safaaradda dawladda Imbagathi ku leedahay Ethiopia, Mahad Faarax Gaas ayaa beeniyay in sabab caafimaad loo geeyay C/laahi Yuusuf Addis Ababa, waxaanu sheegay in aanay jirin dhibaato caafimaad oo haysa C/laahi Yuusuf. "Waxaa Ceeb iyo wax laga xishoodo ah in Saxaafada Soomaaliyeed qaarkood yidhaahdaan Madaxweynihii Caafimaadkiisu waa Bariga dhexe iyo warar been ah oo ay ka sheegeen Socdaalkiisii howleed," ayuu yidhi, Xoghayaha Koowaad ee Safaaradda Imbagathi ee Addis Ababa oo u waramayay shabakadda wararka ee Allpuntland, waxaanu xoghayuhu sheegay in Madaxweynaha Imbagathi kulamo la yeeshay Ra’iisal Wasaaraha Itoobiya Meles Zenawi oo ay ka wada hadleen sidii loo nabadayn lahaa Somalia. Waxaanu intaasi raaciyay inuu sidoo kale kulamo la yeelanayo qaar ka mid ah madaxda Midawga Afrika.

Sida ay baahisay shabakada wararka ee Somalilandfuture, Wasiirka Arrimaha Debada ee Somaliland C/laahi Maxamed Ducaale oo ka mid ah weftiga Madaxweynaha Somaliland ayaa si kulul u beeniyay wararka sheegaya in Madaxweynaha Somaliland Daahir Rayaale kulamo la yeelanayo Madaxweynaha Imbagathi C/laahi Yuusuf Axmed.
Ilaa haatan ma jiro war madax banaan oo ka hadlaya safarka labada Madaxweyne ee Itoobiya, amaba war faaf-faahsan oo ay labada dhinac midkoodna soo saareen.

Hase yeeshee, marka la eego warka Xoghayaha Koowaad ee Safaaradda dawladda Imbagathi ee Addis Ababa, waxa jira war la qarinayo oo ku saabsan in xidhiidh dhexmaray labada masuul, caafimaadka C/laahi Yuusuf-na daah lagu saarayo xaqiiqo soo baxday.

Sidoo kale, Wasiirka Arrimaha Debada ee Somaliland si toos ah ugama hadal mawduuca marka laga reebo inuu shabakada wararka ee baahisay u sheegay in aanu warkaasi jirin.

Waa markii ugu horeysay ee ay soo shaac baxday in Madaxweynaha Somaliland iyo ka Imbagathi diyaarad khaas ah wada raacaan amaba meel isku dhaw.

Hase yeeshee, waxa jiray shaki ay qabeen in badan oo ka mid ah dadweynaha reer Somaliland oo la xidhiidha inuu jiro qorshe ay dawladda Itoobiya ku dhex-dhexaadinayso xukuumadda Imbagathi iyo Somaliland. waxaana la ogyahay in marar dhawr ah marka uu Madaxweynaha Somaliland tago Itoobiya uu C/laahi Yuusuf-na joogo amaba maalintaasi ka dhoofo Addis Ababa.

Sidoo kale, waxa jiray warar kale oo sheegaya in Wasiirka Maaliyadda Somaliland, Xuseen Cali Ducaale (Cawil) iyo Ra’iisal Wasaarihii hore ee xukuumadda Imbagathi ay ku kulmeen magaalada Addis Ababa ee xarunta dalka Itoobiya, laakiin markii dambe taasi wuu beeniyay.

 Socodka Dimuqraadiyada, Maraykankuna Ictiraafka Somaliland Waxa Uu Shardi Uga Dhigay”
Gudoomiyaha W/Ameerika Ee Xisbiga UCID - Wareysi

Hargeysa, January 6, 2008 (Haatuf) – Gudoomiyaha waqooyiga Ameerika ee xisbiga UCID kana mid ah gudida fulinta Kayse Cali Geedi ayaa cambaareeyay xeerka cabudhinta saxaafada madaxa banaan ee ay xukuumadu u gudbisay golaha wakiilada, kuna tilmaamay mid ka hor imanaya geedi socodka dimuqraadiyada isagoo intaa ku daray in dalka Maraykanku aqoonsiga Somaliland ay ku xidheen doorashooyinka dawladaha hoose iyo madaxtooyada qabsoomidooda waxaanu dhinaca kalana beeniyay in xisbigoodu u afduuban yahay gudoomiyahooda balse waxa uu tilmaamay in gudida fulintu ay go’aamiso mawqifka xisbigooda.

Sidaa waxa uu ku sheegay gudoomiyuhu waraysi khaas ah oo wargeyska Haatuf shalay kula yeeshay magaalada Hargeysa oo uu ku sugnaa mudo lix bilood ah, waraysigaasi oo dhamaystirana waxa uu u dhacay sidan :

S: Sideed u aragtaa xeerkan cusub ee cabudhinta saxaafada madaxa banaan ee xukuumadu u gudbisay golaha Wakiilada?
J: In xeer lagu cabudhinayo saxaafadda madaxa banaan loo sameeyo mabda’ ahaan aad baan uga soo horjeedaa ee mana aha in xeer loo sameeyo, aduunyadana xeer looma sameeyo saxaafadda balse waa in xeer anshax marin ah (code of conduct) loo sameeyaa kaas oo xadidaya xoriyadooda iyo xuquuqda suxufiga laakiin xeer lagu cabudhinayo saxaafaddu waxa uu ka soo horjeedaa socodka dimuqraadiyadeena.

S: Xeerkii hore ee saxaafadda ee golayaasha baarlamaanku ansixiyeen Madaxweyne Rayaalena saxeexay hadana waxa uu ku tilmaamay xeer aan ciqaab ahayn oo aan sharci noqon karin, arintaa sideed adigu u aragtaa?
J: Horta suxufigu war uu qoray haddii uu khalad u dhaco in ciqaab xadhig ah lagula kaco madax banaanida saxaafadda ayay ka soo horjeedaa, balse waa in ganaax la saaro sidaa darteed xisbi ahaan waanu ka soo horjeednaa in xeer ciqaabaya suxufiyiinta loo sameeyo golayaasha baarlamankuna waa in ay ka fiirsadaan xeerka cabudhinta saxaafadda ee horyaala.

S: Sideed u aragtaa socdaalka uu Madaxweyne Rayaale ugu baxay dalka Maraykanka?
J: Runtii waxaan u arkaa socdaalka Madaxweyne Rayaale mid muhiim u ah qadiyadda aqoonsiga Somaliland waxaana loo baahan yahay fursadaasi laga soo faa’iideeyo jaaliyadda reer Somaliland ee ku nool dalka Maraykankana waxaan ugu baaqayaa in ay isu soo baxyo lagu taageerayo qadiyadda Somaliland ay qabtaan albaabadana ku garaacaan hogaanka dalkaas.

S: Xisbigiina UCID waxaa lagu tilmaamaa mid taladiisa iyo go’aan qaadashadiisa ay u afduuban tahay gudoomiye Faysal Cali Waraabe arintaasi maxaad ka leedahay?
J: Horta Faysal Cali Waraabe afduub kuma haysto xisbiga balse gudida fulinta xisbigu waxay go’aamiso uun baa lagu socdaa, laakiin dacaayado suuqa lagu fidiyay ayuunbay dadku sii buunbuuniyaan xisbiga kaliya ee hab maamul u shaqeeyaana waa UCID, Faysalna jeebka kuma sito ee mid dimuqraadiyadeed iyo talo wadaag ku dhisan, waxaana u daliil ah xisbigayagu waa ka kaliya ee saddexda xisbi qaran shirweynihiisii qabsaday ee la hubo.

S: Sideed u aragtaa muranka sharci ee ka dhex aloosan hogaamiyayaasha urur siyaasadeedka QARAN sharciyadiisa iyo Madaxweyne Rayaale ee ku saabsan furashada ururada siyaasiga ah?
J: Horta waxa muhiim ah in sharciyada iyo qawaaniinta dalka u degsan loo hogaansamo lana ixtiraamo, waxaanan soo jeedin lahaa in haya’daha sharci dejinta iyo garsoorku ay ka qaataan doorka kaga beegan muranka sharci, Maxkamadda sarena waa in ay si cadaaladda ugu garnaqdo khilaafka distooriga ah ee ka dhex aloosan xukuumada iyo hogaamiyayaasha QARAN.

S: Mudadii doorashooyinka dawladaha hoose ee dib loogu riixay diiwaan galintu in ay qabsoonto waxaa shaki laga muujinayaa mudada hadhay ee kooban in aan diiwaan galin iyo doorashooyin suuro gali Karin arimahaa sideed u aragtaa?
J: Waxa jiray hidise ku saabsan aqoonsiga Somaliland oo ay isku qabteen Pentagon-ka iyo wasaarada Arimaha Dibadu oo midna soo jeediyay in aqoonsiga Somaliland qalinka lagu duugo midna yidhi dib haloo dhigo, markii dambena waxay isla qaateen go’aan ah in qaabka aynu doorashooyinka u qabsano ay ka dhursugaan sidaa darteed in doorasho dhacdo waa shardiga kaliya ee lagu xidhay ictiraafka, waxaana igu maqaalo ah in Maraykanku go’aansaday marka doorashooyinku qabsoomaan ictiraafka Somaliland go’aan ka gaadhi doono.

S: Dad badan ayaa u arka in Madaxweyne Rayaale aan lagaga guulaysan karin doorasho si xor ah u dhacda marka la eego awooda dhaqaale iyo xukun ee u adeegsanayo arimahaa sideed u aragtaa?
J: Rayaale ayaa haysta lacagtii iyo awoodii dalka oo laga guulaysan maayo, waa aragti gaaban lacagtu waxba ma qabato ee codka ayaa xoog ah, codka ayaana lagu kala guulaystaa, maalinta codbixinta doorashaduna waxba ma qabato sidaas darteed uma arko Madaxweyne Rayaale iyo UDUB in ay guul ku gaadhi karaan hantida ummadda iyo awooda xukunka balse cida shicibku codkooda siiyaan ayuun baa guulaysanaya.

Haweenku Waxay Sheegeen In Kufsigu Hoos U Dhacay

Hargeysa, January 6, 2008 (Haatuf) – In ka badan 12 haween ah oo ka mid ah ururada Haweenka ee gobolka Sanaag ee Somaliland ayaa ka dayriyay xaaladdaha dhaqan dhaqaale ee gobolkaasi.

“Waxa aanu doonayno in aanu Madaxweynaha kala kulano dhibaatooyinka na haysta, waxaananu u tagnay Mudane Ibraahim Dhaa-dhaare oo ah Mudanaha aanu soo dooranay inuu Madaxweynaha nala kulansiiyo, laakiin nooma ay suurto gelin, waxaanu nagu soo war celiyay in Madaxweynuhu isku diyaarinayo safarka uu haatan u baxay oo aanu waqti uu nagula kulmo noo helayn” Sidaa waxa tidhi, Hodan Barre Ducaale oo madax ka ah mid ka mid ah ururada Haweenka ee gobolka Sanaag oo habeen hore Hargeysa ugu waramaysay Wargeyska Haatuf.

Hase yeeshee, Hodan iyada oo ka waramaysa ujeedada socdaalkooda Hargeysa iyo dhibaatooyinka haysta waxa ay tidhi. “Waxa aanu Hargeysa nimid 25/12/2007, annagga oo ah 12 haween ah oo ka mid ah ururada Haweenka Somaliland ee ka jira gobolka Sanaag xaruntiisa Ceerigaabo iyo degmooyinka iyo tuulooyinkaba, waxaananu halkan u nimid in aanu ka qayb galno shir arrimaha Haweenka lagaga hadlayay oo ay soo qaban qaabisay dalladda ururada Haweenka ee NAGAAD.

Hase yeeshee markii aanu shirkii dhamaysanay ayaa muddo haatan laga joogo toban maalmood waxa aanu is-nidhi, mar haddii aad Hargeysa oo caasimaddii dalka ah soo gaadheen, waxa qurux badan inaad madaxda dalka ugu saraysa, gaar ahaan madaxweynaha kala hadashaan dhibaatooyin badan oo is-biirsaday oo dadka ku dhaqan gobolka Sanaag haysta, kuwaasi oo ay dhibaatadda ka jirta gobolada kale iyaga ay u sii dheertahay baaxadda dhulka gobolka iyo masaafadda fog ee uu u jiro caasimadda dalka”.

Laakiin Marwo Hodan, iyada oo ka waramaysa dhibaatooyinka gobolka Sanaag u dheer kuwa kale ee Somaliland waxa ay tidhi. “Dhibaatooyinka na haysta waxay iskugu jira kuwo naga haysta xagga adeegyada nolosha aas-aasiga ah iyo weliba tu xagga dhaqaalaha ah.

Haddii aan ku horeeyo xagga adeegyada aas-aasiga ah, marka hore wado xumo ayaa ugu weyn dhibaatada na haysata, taasina waxa ay naga dhigtay in aanu noqon meel go’doon ah. Waddo xumadani waxa ay laf-dhabar u noqotay dhibaatooyinka haysta gobolka.

Haddii aan ku horeeyo xagga waxbarashada Horta iyada oo ay marka horeba dugsiyadu ku yar yihiin, haddana ardayda u dhalatay gobolka Sanaag, marka ay dhamaystaan dugsiga sare waxa loo soo diraa Jaamacadaha Hargeysa iyo Burco, taasina waxay ku tahay dhibaato dad badan oo ku dhaqan gobolka, sababta oo ah dadku ma wada awoodaan inay carruurtooda u sii diraan Jaamacadahani.

Ta kale Magaaladda Ceerigaabo ee xarunta gobolka Sanaag oo ay in ka badan boqol kun oo qof ku dhaqan yihiin, waxay leedahay hal dugsi sare oo keli ah, kaasina kuma filna ardayda dugsiyada sare u baahan. Waxa kale oo ka jira saddex dugsi hoose/dhexe, dugsigaa sare iyo kuwaa hoose labadaba ardayda dhigata dugsiyadu kuma filna oo tusaale ahaan fasalkii waxa lagu fadhiistaa 60 ilaa todobaatan arday.

Waxa iyaduna taasi ka sii daran macalimiinta joogta dugsiyadaasi kuma filna, waxaana dhacda in ay ardaydu saacado badan fasalada iska dhex fadhiyaan iyada oo aanu macalin ugu jirin, sababta oo ah macalimiintii waxay ku wada jiraan fasalo kale, markaa dedaalka badan ee ay macalimiinta hawlgashaa sameeyaan, haddana maadaama oo aanay ku filnayn, markaa dugsiyadii oo yar, macalimiintii oo yar, lacagta lagu bixiyo ardaygiiba waxay dhantahay 70,000 oo lacagtii hore ee Somalia ah, taasi oo ku dhaw ilaa afar dollar, lacagtaasi dadka magaalada ku dhaqani iskama wada bixin karaan”.

Laakiin Faadumo Cabdalle X. Muuse oo iyaduna ka mid ah Haweenka Sanaag, isla markaana ka mid ah Guddida Horumarinta Waxbarashada Sanaag oo ku hawlan sidii wax looga qaban lahaa baahiyaha xagga waxbarashada ee gobolkaasi ayaa iyada oo ka hadlaysa waxa ay tidhi. “Guddigayagu waxay iskugu jiraan waalidiin, aqoonyahano iyo dad kale oo is-xilqaamayba, waxaananu ku hawlanahay sidii hawlaha xagga waxbarashada gobolka wax looga qaban lahaa, isla markaana macalimiinta dugsiyada wax loogu qaban lahaa. Waxa kale oo aanu ku hawlanayn sidii Dugsigii sare ee Dayaxa looga hirgelin lahaa Jaamacad si looga baxo dhibaatada ardayda reer Sanaag ka haysta waxbarashada marka ay u soo safraan Jaamacadaha Hargeysa iyo Burco oo 700km u jira Ceerigaabo” ayay tidhi.

Haweenka Sanaag waxa kale oo ay ka warameen dhibaatadda dhinaca caafimaadka ka haysata, waxaanay tidhi. “Cusbitaalka Guud ee Ceerigaabo waa ka ugu weyn ee gobolka Sanaag, waqtigan xaadirka ahna dhakhtar keli ahi kama hawlgalo, dayactirna ma laha, shaqaalihiisuna way kooban yihiin, laydhkana sannad horteed ayaanu u gelinay.

Ma laha qaybtii qaliinka iyo qalabkii wax lagu qalayay toona, haddii gabadh loo baahdo in dhalmada lagu qalo waxa loola soo cararayaa Burco, waxaana la soo marinayaa wado aad u xun una dheer. Xataa ma jiraan dhakhtaro si gaar ah u shaqaystaa dhammaan dhakhaatiirtii gobolku waxay joogaan gobolada kale ee dalka” ayay yidhaahdeen Haweenka Sanaag.

“Magaaladda Ceerigaabo ma laha biyo gelin, iyada oo ay dhawr sannadood horteed hay’adi qoday ceelashii biyaha, haddana ma jiraan biyo la geliyay guryaha, sababta oo ah qasabadihii iyo hawshii biyo gelinta lama dhamaystirin”. ayay yidhaahdeen.

Waxa kale oo ay haweenkani ka cawdeen dhibaato ka soo gaadha shilin Soomaali ay maamulka Puntland soo daabacdeen oo ay taasina waxa ay nagu haysaa sixir barar joogto, waxaana lacagtayada adag lanaga bedeshaa lacag faalso ah oo la soo daabacday, lacagta shillinka Somaliland-na ma aragno, sababta oo inkasta oo ciidamada lagu siiyo shillinka Somaliland lacagta haddana waxa lagu kala qaataa xidigaha dushooda, mana aragno anaguye ganacsatada waaweyn iyo kuwa soo dira ayuun baa og” ayay yidhaahdeen.

Dumarkan oo la weydiiyay sababta keentay inay masuuliyiinta gobolka cabashooyinkooda u gudbin waayaan, waxa ay sheegeen in masuuliyiinta hay’adaha dawladdu mar walba u soo gudbiyaan dawladda dhexe dhibaatooyinkooda laakiin aanay cidina waxba ka dhegeysan sababtaasina ay u doonayeen Madaxweynaha.

“Way soo gudbiyaan wax kasta oo aanu qabno, laakiin waxba iyagu kama qabaan karaan oo waa nala mid,” ayay tidhi Hodan Barre Ducaale oo ka jawaabaysaa.

Waxa kale oo ay dumarka Sanaag sheegeen in Kufsiga oo berigii hore ku badnaan jiray gobolka haatan wax laga qabtay, ka dib markii ay garsoorka iyo bileysku iskaashadeen xadhig iyo ganaax badana lagu xukumay kuwii lagu soo qabtay, taasina ay hoos u riday kufsiga.

Sidoo kale, Mudane Ibraahim Dhaa-dheere oo ka mid ah Mudanayaasha laga soo doortay gobolka Sanaag ayaa sheegay in dhammaan dhibaatooyinka ay dumarku ka cabanayaan jiraan, isla markaana ay marar dhawr ah xukuumadda ugu qayliyeen balse aanay cidi waxba ka qaban. “Waxa aan Madaxweynaha ka codsanayaa inuu amro wasiiraddiisu inay cabashada dadka wax ka qabtaan anigu ma ogi Wasiir wax qaban kara ee wax walba adiga ayay ku xidhan yihiin”. Ayuu yidhi Mudane Dhaadheere, waxaanu intaasi raaciyay. “Waxa aanu ognahay dhibaatooyin badan oo gobolka ka jira, xukuumadda waxa aanu leenahay waa in si deg deg ah loogu diro guddi xaqiiqo raadin ah oo soo qiimaysa dhibaatada ka jirta gobolka Sanaag”.

Hargeysa, January 6, 2008 (Haatuf) – Boqolaal ka mid ah hooyooyinka Danyarta ah ee ku dhaqan Caasimadda Hargeysa ayaa iskugu soo ururay Wasaaradda Dib U Dejinta Somaliland ka dib markii ay maqleen waxoogay gargaar koontaynaro ku jira oo yaala Wasaaradda Dib u dejinta xarunteeda ee magaalada Hargeysa.

Isu soo baxa hooyooyinka Danyarta ah ee Wasaaraddu wuxuu ka dambeeyay ka dib markii gargaar ay bixisay hay’adda samafalka oo shisheeye ah oo Wasaaraddu qaybisay dabayaaqadii sannadkii ina dhaafay mugdi galay, ka dib markii deeqdaasi la qaybiyay maalin Jimce ah, isla markaana la sheegay in la siiyay dadka danyarta ah ee dadka laga tirada badan yahay.

Laakiin qaybinta maalinta Jimcaha ah ayay qaar badan oo ka mid ah dadkii loogu talo galay shaki ka muujiyeen habka loo qaybiyay, waxaanay ku tiraabeen. “Xalaal iftiin baa la qashaa dadkuna way is-ogyihiin sida loo kala jilicsan yahay, maxaa keenay in maalin Jimce ah wax la qaybsado, wixii la musuqayo ama la tahriibinayo ee aan sharci ahayn ayuun baa maalinta Jimcaha ah ee dadku nastaan la qaybiyaa”.

Hooyooyinka shalay iskugu yimid xarunta Wasaaradda Dib u Dejinta horteeda ayaa la sheegay in lagu war geliyay inay jiraan alaabooyin gargaar ah oo ku jira Koontaynaro oo la keenay xarunta Wasaaradda, laakiin masuuliyiinta Wasaaradaasi ayaan iyagu wax hadal ah u sheegin dadkii iskugu soo ururay goobta, isla markaana markii ay dadkii soo bateen way dhaafeen iyagu.

Weriye ka tirsan Haatuf oo dadkaasi la kulmay ayay u sheegeen inay doonayaan alaabooyin kala duwan oo gargaar ah oo loo sheegay in la keenay xarunta Wasaaradda Dib u Dejinta. “Iyaga ayaa noo yeedhay annagu waxa aanu nahay hooyooyinkii danyarta xaafad walba waanu ka nimid, imika iska taga bay nagu leeyihiin iyaga oo markii hore iyagu yidhi kaalaya caawimo ayaa la idin siinayaay’e” Sidaa waxa tidhi, Hooyo A. C. Cismaan oo u waramaysay Haatuf.

Waxa ay hooyooyinkani sheegeen in nolosha qoysaskoodu aad u liidato, gaar ahaan marka ay noqoto xagga raashinka, sababta oo ah bay yidhaahdeen sixir bararka beryihii la soo dhaafay ku habsaday dalka, gaar ahaana alaabooyinka daruuriyaadka ah.
Dadkani waxa ay Wasaaradda hor tubnaayeen ilaa saacadihii dambe ee maalin badhkii shalay markii ay xataa shaqaalihii Wasaaraddu rawaxeen ee ilaa 1:30pm, waxaana Wasaaradda inay galaan u diiday oo hortaagnaa qaar ka mid ah askarta ilaaladda Madaxtooyadda, kuwaasi oo dadka u diidaya inay galaan gudaha dhismayaasha Wasaaradda.

Maaha markii ugu horeysay ee ay dad danyar ahi ku soo qamaamaan Wasaaradda Dib u Dejinta, isla markaana ay askarta Madaxtooyadu ku lug lahayd, hase yeeshee waxay ahayd badhtamihii sannadkan markii qaar ka mid ah askarta madaxtooyadda iyo niman kale inta ay samaystaan magac urur iyo shaambad ay dadka xaafadaha shacabka degan ee danyarta ay lacago kaga urursadeen inay raashin gargaar ah siin doonaan oo ay keeni doonto hay’adda SCF, laakiin markii dambe ay taasi waxba kama jiraan noqotay.

Inkasta oo qaar ka mid ah raggaasi la soo xidhay, haddana waxa aanay cidi waxba weydiin kuwii ka mid ahaa askarta ilaaladda madaxtooyadda, ka dib markii la ogaaday inay awooda amran ee madaxweynaha la maamusha dalku ku gacan saydhay. Waxaanay warar xog-ogaal ahi sheegeen in xataa xubnihii kale ee la qabqabtay awoodaasi oo magaceeda xadhig lagu mutaystaa amar ku bixisay in la sii daayo, si aanay sheekadu u sii socon, iyada oo aan danyartii lacagta laga soo ururiyayna waxba loo celin, cidii ka qaadatayna aan la ciqaabin.

Top

Hargeysa, January 6, 2008 (Haatuf) – Guddoomiyaha Urur Siyaasadeedka Qaran Dr. Mohamed Cabdi Gaboose, ayaa hadalo duur-xul ah la beegsaday Guddoomiyaha Xisbiga Kulmiye Md. Ahmed Mohamed Siilaanyo, Dr. Ahmed Xuseenn Ciise iyo Muuse Biixi Cabdi.

Dr. Gaboose waxa uu sidaas ka yidhi Xaflad casho sharaf ah oo Urur dhalinyaro oo la yidhaahdo MIDNIMO ay u sameeyeen hogaanka Urur Siyaasadeedka Qaran ee laga soo daayey Xabsiga Mandheera.

Guddoomiyaha Ururka Qaran Dr, Mohamed Cabdi Gaboose oo mas’uuliyiinta Xisbiga Kulmiye u duur-xulaya waxa uu hadalkiisa ku bilaabay “Oday Ahmed Siilaanyo oo aanu wakhti badan meel cidla isla soo joogi jirnay isaguna waa inuu qaato fikirka ah in Danta shakhsiga ah laga horumariyo danta guud. Waxa ii muuqda Muuse Biixi, oo aan leeyahay mabda’a aan qaatay qaado oo danta guud ka horumari ta gaarka ah. Waxa halkaas iiga muuqda Nin aan aad ujecelahay Ahmed Xuseen Ciise, isna waxa aan leeyahay Danta guud aan ka horumarino ta gaarka ah, waan qaatay ee adiguna qaado. Xisbiga Kulmiye wuu na kasbaday, anaguna waanu kasbanaynaa, danta guud waxa ay u baahan tahay qorshe iyo talo iyo aragti aan jabkaas Xabsiga na geeyey aanu dib dembe noogu dhicin. Sidaas awgeed hebel ayaan jecelahay iyo waxaas anagu uma soo jeedno ee wuxuu qalbigayagu raadinayaa inaanu dhigano qorshe dhamaanteen ina wada badbaadiya”.

Guddoomiyaha Xisbiga Kulmiye Md. Ahmed Mohamed Siilaanyo oo isna goobtaas ka hadlay ayaa soo dhaweeyey talada uu u soo jeediyey Guddoomiyaha Urur Siyaasadeedka Qaran Dr. Mohamed Cabdi Gaboose.
Dr. Ahmed Xuseen Ciise oo halkaas ka hadlay ayaa muujiyey inuu qaatay talada uu Dr. Gaboose u soo jeediyey, waxaana uu ku dheeraaday in loo midoobi sidii looga arrinsan lahaa mar walba danta guud.

Hargeysa, January 6, 2008 (Haatuf) – Urur Dhalinyaro oo magaciisa la yidhaahdo Ururka Dhalinyarada Waqooyiga iyo galbeedka Hargeysa ee Midnimo ayaa habeen hore casho sharaf ugu sameeyay hoteelka Imperial ee magaalada Hargeysa hogaamiyayaasha ururka Qaran ee dhawaan xabsiga laga soo daayay ka dib markii ay xidhnaayeen muddo ka badan shan bilood.
Munaasibadan Cashadan, waxa kale oo lagu soo casuumay qaar badan oo ka mid ah siyaasiyiinta dalka, gaar ahaana kuwa xisbiga KULMIYE iyo qaar ka mid ah odayaasha waaweyn ee magaalada Hargeysa.

Intii aanay cashadu bilaabmin waxa laga horeysiiyay hadalo siyaasadeed oo ay halkaasi isku dhaafsadeen dadkii ka hadlay.

Ugu horeyn waxa halkaasi ka hadlay C/laahi Aadan oo ku hadlayay magaca Ururka Dhalinyarada Midnimo ee soo qaban qaabiyay xafladan, waxaanu sheegay inay doonayaan inay taageeradooda ugu muujiyaan siyaasiyiinta urur siyaasadeedka Qaran ee xabsiga laga soo daayay.

Sidoo kale, Aamina X. Maxamuud oo ka mid ah xisbiga KULMIYE, isla markaana sheegtay inay xubin ka tahay ururkan ayaa shahaado sharafyo gudoonsiisay saddexda siyaasi ee urur siyaasadeedka Qaran ee xabsiga laga soo daayay.

Intaa ka dib waxa codbaahiyaha lagu soo dhaweeyay Maxamed Cabdi Arabay oo ka mid ah odayaasha Hargeysa, waxaanu ka waramay in siyaasiyiinta madashaasi iskugu timid ay u badan yihiin qaar in badan soo halgamay laakiin marka ay hadlayaan iyo marka ay xilka qabtaan aanay isku mid ahayn.

Maxamed Cabdi Arabay waxa kale oo uu sheegay in siyaasiyiintu marka ay tartanka galaan aanay dib isku xag-xagan, isla markaana ka laga badiyaa aanu cadhoon.

“Waad ogtihiin waxaynu dhib soo marnay, raggiina halkan fadhiya intiisa badanina markhaati baad ka ahaydeen, inta nin wanaagsan inagaga maqana waad ogtihiin ee shuhadadu ma dhintaan’e ruuxdoodii inala joogto ayaa loo baahan yahay inaynu ixtiraamno oo aydaan is-xag-xagan ninka laga badiyaana aanu cadhoonin” ayuu yidhi.

Waxa kale oo isna halkaasi ka hadlay, Mujaahid Muuse Biixi Cabdi oo ka mid ah masuuliyiinta Xisbiga KULMIYE waxaanu dhaliilay cadaalada dalka ka jirta, gaar ahaan waxa uu si toosa uga hadlay Distoorka waxyaabaha u damaanad qaaday ee sugaya cadaaladiisa waxaanu Muuse Biixi ka hadlay cadaalad darada inay kow ka tahay shaqo la’aan wadanka ka taagan, oo isagu soo ururtay Dahabshiil iyo Telesom waxaanu xusay inay tahay masiibo inagu habsatay.

“Waad ogaydeen oo inankii ka hadlayay Sudan ee Soomaalida ku xaniban ahaa wuxuu ahaa Somalilander, carruurteenii maanta waxa ay isku soo gaadheen saddex saddex iyo afar afar mid jaamacad ka soo baxay iyo dugsi sare soo dhamaystay shaqadii wadankuna waxay iskugu soo ururtay Dahabshiil iyo Telesom, inta inan yar oo Jaamici ah baryaysa ehelkeeda ee Ina Maxamed Iid miyaad garanaysaa leh ii ayaa badan. Markaa haddii inankii waxbarashadiina soo dhamaystay, shaqana waayo, xoogna yahay, inuu dadka dhaco wax u diidayaa ma jiro” ayuu yidhi Mujaahid Muuse Biixi.
Mujaahidkani waa qofkii ugu horeeyay ee si dhab ah uga hadla siyaasiyiinta dalka dhibaatada rasmi ahaan ay tebayaan da’ yar dalku.

Badi siyaasiyiinta dalka waxa u muuqda inay awooda kala wareegaan madaxda haatan gacanta ku haysa, laakiin Mujaahid Muuse Biixi wuxuu u muuqdaa mid haatan fahmay in isbedelku ku iman karo dalka marka shaqooyin loo abuuro dhalinyarada, waxaanu carabaabay labada Kombani ee lacagta ugu badan dalku soo gasho.

Mujaahidku waxa uu ummadda iyo Xisbiyadaba ku dhaliilay inaan laga hadal xaqa ay Qaran u lahayd in loo marag furo is haysadka ay dawlada ishayaan waxaanu bulshada ugu baaqay inaanay daawan uun waxa dhacayee wax laga qabto.

Mar uu Muuse Biixi ka hadlay safarka madaxweyne Rayaale waxa uu sheegay inay tahay fursad Somaliland oo soo hoyatay, balse waxay isweydiintu tahay muxuu ka keeni doonaa, waxaanu ku dhaliilay Madaxweyne Rayaale danta Somaliland uu mar walba yidhaahdo wax baan ka keenayaa ee aanu hadana waxba ka keenin.

Waxaan leeyahay Axmed Siiloonyo danta shakhsiga ah ka hor mari ka guud,
Muuse Biixi waxaan leeyahay mabda’a aan qaatay qaado oo danta guud ka hor mari ta gaarka ah.

Dr.Ahmed xuseen xalay oo dhan buu igu waaninayey danta guud aan ka hor marino ta gaarka ah, waxaan ku leeyahay Axmadow qaataye adna qaado”…….. Dr.Gaboose.
Waxa Hotelka Imperial ee Magalada Hargaysa xalay lagu qabtay xaflad lagu sharfayey madaxda saddexda siyaasi ee Ururka Qaran.

Xafladaasi waxa ka soo qaybgalay siyaasiyiinta Xisbiga Kulmiye ,qaarka mida qurbajooga S/land, Haween iyo dhalinyaro lagu soo casuumay.

Dr:Cumar Dixood oo isna halkaa ka hadlay, ayaa sheegay siyaasiyiinta Qaran in baryootan lagu soo daayay waxa uu xusay maalin kaliya hadii si diiran loo hadlo inaanay shan bilood xidhnaadeen sababta shantaa bilood ee ay xidhnaayeen inay u dhiganto laba sanadood, dhibta soo gaadhayna dadkaa waaweyn waa mid jidhkooda ka maqan. waxaanu ku baaqay inaan mar danbe la xidhin dadka birmagaydada ah hadii kale, waxaanu samayn doona buu yidhi, wuxuu dad samayn jiray.

Mudane C/raxmaan Yuusuf Cartan oo isna halkaa ka hadlay ayaa sheegay dagaalkii wadanka lagu xoreeyay inuu socodo, isagoo waji kale lehi markaa waxa loo baahan yahay buu yidhi in iyadoo midaysan laga wada tashado sidii loo badbaadin lahaa, waxaanu xusay xabsiga inaan laga baqin ee xaqa iyo xoriyada aad leedahay inaad hesho aad ugu badheedho.

Eng. Maxamed Xaashi Cilmi oo isna casuumadaas ka hadlay ayaa xusay safarka Daahir Rayaale uu Addis-Ababa ku joogo inay cadahay xogogaal ahaan inuu Daahir Rayaale kula kulmaayo C/laahi Yuusuf horena ay kulamo u yeesheen, xanuunka C/laahi Yuusufna waxan qabaa buu yidhi inaanu ahayn mid sida la sheegayo caafimaad ahaan Addis-Ababa loola cararay ee ay tahay kulanka isaga iyo Daahir Rayaale.

Maxamed Xaashi waxa uu ku hanjabay inaan mar danbe lagu soo lugu’i doonin ee ay wax iska celin doonaan hadii uu Daahir Rayaale hanjabaada uu wado aanu joojin, waxaase uu ku adkaystay inay sifo sharciya ku doonayaan inay xaqooda ku raadsadaan, waxa uu Maxamed Xaashi ku baaqay in la xisaabtamo oo dadkii danbiga ummada ka galay la ciqaabo oo aan ummada lagu sii dayn.

Dr.Maxamed Cabdi Gaboose oo isna hadal ka jeediyey xafladaasi ayaa sheegay in xadhigooda kow ka tahay tafaraaruqa ummada haysta, waxaanu ku baaqay danta guud in laga horumariyo ta shakhsiga ah. Waxa uu xusay in kuraasta la doonayo looga tanaasulo dhismaha dalka.
“Oday Ahmed Siilaanyo oo aanu wakhti badan meel cidla isla soo joogi jirnay isaguna waa inuu qaato fikirka ah in Danta shakhsiga ah laga horumariyo danta guud. Waxa ii muuqda Muuse Biixi, oo aan leeyahay mabda’a aan qaatay qaado oo danta guud ka horumari ta gaarka ah. Waxa halkaas iiga muuqda Nin aan aad ujecelahay Ahmed Xuseen Ciise, isna waxa aan leeyahay Danta guud aan ka horumarino ta gaarka ah, waan qaatay ee adiguna qaado. Xisbiga Kulmiye wuu na kasbaday, anaguna waanu kasbanaynaa, danta guud waxa ay u baahan tahay qorshe iyo talo iyo aragti aan jabkaas Xabsiga na geeyey aanu dib dembe noogu dhicin. Sidaas awgeed hebel ayaan jecelahay iyo waxaas anagu uma soo jeedno ee wuxuu qalbigayagu raadinayaa inaanu dhigano qorshe dhamaanteen ina wada badbaadiya,” ayuu yidhi, Gaboose.

Dr.Axmed Xuseen Ciise oo isna casho sharaftaasi ka hadlay ayaa sheegay in safarka madaxweynuaha ee haatani tahay talaabo Somaliland u horseedaysa horumar haddii la helo hubkeedii iyo dadkeedii.

waxaanu xusay inaanay imika taagnayn wax ka sheegiduye balse ay tahay soo noqodkiisa inuu wax soo kordhiyey oo uu fursada ka faa’iideeyey iyo inuu khasaariyey.
Dr.Ahmed xuseen waxa uu xusay in loo baahan yahay xal siyaasadeed oo lagu kasbado badbaadinta Qaranka in la keeno isaguna diyaar u yahay wax kasta oo himiladaa lagu xaqiijin karo.

Gudoomiyaha Xisbiga Kulmiye, Al-Xaaji Axmed Maxamed Maxamuud Siilaanyo oo gabagabadii xafladaasi ka hadlay ayaa sheegay xisbigoodu inuu soo dhawaynayo madaxda urur siyaasadeedka Qaran. waxaanu tilmaamay horeba inay dhawr jeer uga wada hadleen sidii midnimo iyo wada jir wax loogu dooni lahaa waxaanu ku celiyey Xisbigoodu inuu diyaar u yahay in xal la helo.

 

Maxaad Adduunyada Ugu Jeceshahay?
Waa su’aal ay ka jawaabayaan Illaahay ‘SW’, Nebi Maxammed ‘SCW’, Abuubakar Sidiiq, Cumer binu Khadaab, Cusmaan binu Cafaan, Cali binu Abii-Daalib iyo Abaa Dar Alqafaar(RC).

Rasuulka “SCW” ayaa weydiiyey Abuubakar Sidiiq, Abuubakarow Maxaad jeceshahay Adduunyada?
Abuubakar “RC” wuxuu yidhi Rasuulkii Illaahay Waxaan jeclahay Adduunyada Saddex:
1. Eegmadaada
2. Inaan kula Fadhiisto
3. iyo Xoolahayga oo aan ku siiyo.
Dabadeedna Rasuulku “SCW” wuxuu weydiiyey Cumer binu Khadaab Adiguna Cumerow Maxaad jeceshahay Adduunyada?.
Wuxuu yidhi waxaan jeclahay Saddex:-
1. Wanaaga oo aan faro Sirba ha ahaadee
2. Xumaha oo aan reebo Korba ha ahaadee
3. Hadalka Xaqa ah haba qadhaadhee.
Adiguna Cismaanoow?.
Wuxuu yidhi waxaan jeclahay Saddex:-
1. Cunnada oo aan bixiyo (Idcaamu Dacaam)
2. Salaanta oo aan faafiyo
3. Salaada habeenkii markay dadku hurdaan.
Adiguna Caliyow?.
Wuxuu yidhi waxaan jeclahay Saddex:
1. Martida oo aan maamuuso
2. Soonka wakhtiga Sayfka
3. Cadawga oo aan ku garaaco Seefta.
Dabadeedna Nebigu “SCW” wuxuu weydiiyey Abaa Dar Alqafaari, Adiguna Abaa Dariyow maxaad Adduunyada jeceshahay?
Wuxuu yidhi Abuu Dari waxaan jeclahay Saddex:
1. Gaajo
2. Xanuun &
3. Geeri
Nebigu “SCW” wuxuu ku yidhi oo waayo?
Wuxuu yidhi Abuu Dari:
Gaajada waxaan u jeclahay si Qalbigaygu u dabco,
Xanuunkana waxaan u jeclahay si danbigaygu u yaraado,
Geeridana waxaan u jeclahay Si aan Rabigay ula kulmo.
Nebiguna markaasuu yidhi “SCW” waxaa layga jeclaysiiyey Adduunyadiina Saddex:
1. Udgoonka
2. Dumarka
3. Salaadana waxaa laga dhigay indho ku qabawsigayga.
Markaas waxaa soo degay Jibriil “CS” waxaanu soo gaadhsiiyey Salaan, wuxuuna yidhi: Aniguna waxaan ka jeclahay Adduunyadiina Saddex:
1. Risaala gaadhsiinta
2. Amaanada oo aan gudo &
3. Jacaylka Masaakiinta.
Dabadeedna wuxuu fuulay Samada Jibriil “CS”, markale ayuu soo degay,
Wuxuuna yidhi: Illaahay “SWC” ayaa idin soo salaamaya waxaanu idin leeyahay Saddex ayaan Aduunyadiina ka jecelahay:
1. Carab Daakira (Illaahay in badan xusaya)
2. Qalbi khushuucsan
3. Jidh balaayada ku sabraya.
Naasir Saciid, Malaysia
nassir@live.com
???? ?????? ?? ???????? ?? ????????
 

War lagu daabacay wargeyska caanka ah ee British Medical Journal ayaa sheegay in cilmi baadhid ay sameeyeen culimo ka tirsan xarunta "Danish Epidemiology Science Centre, ee ku taala magaalada Copenhagen ay ku soo gebo gebowday xaqiijinta in dumarka da'doodu ka weyn tahay 35 sanno ay badan tahay khatarta ay kala kulmi karaan uur qaadida.

Waxa cilmi baadhidu xaqiijisay in hooyada da'deedu ka weyn tahay 35 sanno uu aad u kordho la kulanka haliso aad u badan, gaar ahaan xagga ilmaha. Waxa cadaatay in tiro lagu qiyaasay 20%, oo dumarka da'doodu ka weyn tahay 35 sanno, ay la kulmaan dhalmo la'aan ay sababeen: In ay dhiciyaan (miscarriage), ilmo ku abuurma makaanka (ilmo galeenka) dushiisa (Ectopic pregnancy), ilmo bakhti ah oo dhasha (Still birth), iwm.
Dumarka da'doodu ka weyn tahay 42 sanno ee isku dayay in ay wax dhalaan 50% ka mid ah ayaa ku guul daraystay.

Nasiib darro, marka ruuxa dumarka ah da'deedu gaadhaba dhamaadka Sodomeeyaha amaba bilowga Afartameeyaha, waxa maalinba maalinta ka dambaysa sii bata ku guul daraysiga qaaditaan uur ku dhamaada dhalidda ilmo caafimaad qaba.

Waxa lagu qiyaasaa ilaa 8% ku guul daraysiga ay hooyo da'deedu tahay 22 sanno ku guul daraysato qaaditaanka uur ku gebo gabooba dhalashada ilmo caafimaad qaba, halka ay tiro cabireedkaasi ku shareeranto 84%, marka ay da'da hooyadu gaadho 48 sanno iyo wixii ka weyn. Marka si gaar ah loo eego cillad uureedka loo yaqaano Ectopic Pregnancy ( oo ah ilmaha oo ku abuurma ilmo galeenka dibadiisa), ayaa lagu qiyaasaa 1.4%, marka ay hooyada da'deedu tahay 21 sanno, tiro cabireedkaasina u korodho si xad dhaaf ah marka ay da'da hooyadu sii weynaato, sida tusaale ahaan iyada oo gaadha 6.9%, marka ay hooyada da'deedu gaadho 44 sanno.

Waxa kale oo xaqiiqo ah marba marka da'da hooyadu sii weynaato in ay sii badato jaaniska ama Fursada ay hooyadaasi ku dhali karto ilmo aan caafimaad qabin, amaba aan dhamays tirnayn. Cilmi baadhistan waxa lagu sameeyay dumar ka badan 600,000 (lix boqol oo kun) oo haween ah, iyada oo dib loo raacay rikoodhadoodii caafimaad, gaar ahaan intii u dhaxaysay 1978 ilaa 1992.

Waxa ay cilmi baadhistani cadeysay in halistani aanay khusayn oo keli ah dumarka da'daas aynu ka hadalnay ah ee aan hore wax u dhalin, ee uu isku si u khuseeyo, una taabtay dumarka da'dooda ah ee xataa caruur tiro badan hore u dhalay, mar walbana ay natiijada kooxahaas kala duwani isku mid soo baxayeen.
Waxa soo diyaariyey soona tarjumay.
Osman Abdillahi Sool....Freelance Journalist.

 

Madaxweyne Rayaale shir jaraa’id ee uu ku qabtay qasriga madaxtooyada waxa uu jawaab ka bixiyey hadalkii shirkii jaraa’id ee uu Cabdillaahi Yuusuf 1/1/08 ku qabtay magaalada Baydhabo in kasta oo Rayaale iska dhaabadeeyey su’aalihii war fidiyeenka, halka Cabdillaahi Yuusuf ka ogalaaday in su’aalo la waydiiyo.

Haddaba waxa isweydiin leh haddii uu Madaxweyne Rayaale sidii caadada u ahayd mudooyinkan danbe waxa muuqata inaanu meesha ka dhicin shir jaraa’id ee madaxweynuhu suxufiyiinta u akhriyey khudbadii uu dadweynaha uga jeedin lahaa khayriyadda, ujeedada laga lahaana lagu macnayn karo saxaafaddu inay dadweynaha ugu gudbiso hadal uu macnihiisu yahay aniga waxa igu takhlanaa saddexdii wershadood ee Berbera iyo laydhkii aan idiin sheegay inaan ka soo talaali doono Addis Ababa markii aan xilka qabtay, waxaanan intaa idiinku darayaa inaynu gaadhnay heer macdanteena lagu sahamiyo dayuurado, baadhista noocan ahi waa mid casri ah oo wali aanay gaadhin dawladaha aynu dariska nahay.

Haddaba taydu waa licib saqiir'e beenaalaha u wayni waa Cabdillaahi Yuusuf oo dalkii
Soomaaliya ee labada dal ahaan jiray ka dhex sameeyey dal saddexaad oo khariirada caalamka meel uu kaga qoran yahay aanu jirin, mana aha mid laga been sheegi karo oo Uun Alle iyo Maraykanba way ogyihiin.

Haddaba dunida rag baa ku noole intaynu teena dib u dhigano aan ka arrinsano waxaynu ka yeelano ninkan Cabdillaahi Yuusuf ee jebiyey Rikoodhkii Beenta marka aan hadalkayga dhamaystana dhabarka i tusa iina soo duceeya.
Cabdirisaaq Suudi Nuur, Hargeysa, Somaliland
 

Dr. Cali Cabdi Muxumed, Hargeysa.

Madaxweyne Daahir Rayaale , wuxuu Dalka ka dhoofey isaga oo naftiisa u sheegaya, "Wallee reer aan ogaa ma guuro!!” runtii weeye oo ma guurayo, illeyn kelligii ayaa ah Distoorkii Dalka, keligii ayaa yaqaanna shuruucda, keligii ayaa Maaliyaddi ah, keligii ayaana hayana amarka iyo fulinta awoodaha Maamulka Dalka oo uu Rag dhufaana, wax aan amarkiisa ahaynna ka dhego la’ uu hab u gaar ah ku soo xushay, ku adeegsado, isaga oo markii ugu horreysayba, faraha u wada geliyey hantida qaranka lunsigeeda, kuna dhabar garaaca oo mid qudha oo khalad kasta oo jira ka hadli karaa ku jirin. Mas’uuliyiintii Baahida ka xorta ahayd sida Ing. Maxamed Xaashi, Edna Aadan, Abiib, iyo qaar kaleba waa kuwii sida xarragada leh, markay arkeen waxa socda, uga dhaqaajiyey!!

Dhinaca kale haddii aan eegno, socdaalka Madaxweynuhu wuxuu ku beegmay, waqti uu joogitaankiisa Dalku ka mudnaa ambabixiisa!! Shakhsi ahaanna uu mudnaanta siiyo, mashaakilka Gudaha oo wax walba ka mudnaa, khaasatan iyaga oo mushkiladaha taagani ay si toos ah u taabanayaan qarannimada jiritaankeeda, Nolosha Muwaadiniinta iyo Sannad Miisaaniyadeed dhammaadey , oo Xisaabtankiisa laga rabo Maamulka, kii kalena la sugayo miisaaniyaddiisii, Wasiirkii Maaliyadduna Dalka ka maqan yahay. Waxa dheer iyada oo la waayey meel ay jaan iyo cidhib dhigtey, lacagtii Miisaaniyadda ku jirtey 2007da ee Togdheer lacagta Giimbaarta lagaga Beddelayey, Kharashyadii Doorashooyinka iyo kuwii Diiwaangelinta Cod-bixiyeyaasha, ahaydna inay bilaabanto Oktoobartii tagtey aan la bixin, ilaa imikana la gelin hawshaasi!!

Rayaale gartii weeye in uu dhoofo isaga oo leh “Wallee reer aan ogaa, ma guuro!!” isaga oo shan isbaaro oo ammaan u sii dhigtey, geeddi socodka Maamul ee Dalka inta uu Dalxiiska ku maqan yahay, kuwaas oo kala ah:

- Gole Aayatullayaal Guurti, "Xeer-Dejin" aan sifo sharciya ku joogin oo ay isku daneystaan, isuna jadiidiyey Xilka, hawshooduna tahay dhabar-jebinta shuruucda ka soo fula Xildhibaannada haddii aanay ka tarjumeyn maslaxadda Rayaale!!
- Maxkamadda Sare ee Dalka iyo Xeer Ilaaliyaha Guud oo si toos ah ugu milan Maamulka, gacantana ugu jira Rayaale.
-Isaga oo awoodihii qaranka ee Maamul dhammaan gacantiisa ay isugu tageen, amarkiisa la’aantiina waxba kala soconeyn.
-Isaga oo ah , awooddii amar bixinta kharashyada qaranka, shilin aanu amrinina ka baxayn bangiga.
- Iyada oo aan Awoodihii Distooriga ahayd ee Saddexda Hay’adood ee Dalka laga maamulo, Fulinta, Xeer-Dejinta iyo Garsoorka aan si qeexan loo kala saarin, si loogu xisaabtami karo Mas’uuliyada Xil Gudasho ee hay’adahaas, sababta ay timaha isugu maranayaannna ah!!
-Isaga oo ah Taliyaha Guud ee Ciidammada qaranka oo derejo iyo Jaran jarooyin Hoggaan aan lahayn, uu ku hayso martial law, cid aan isaga ahaynna talo iyo amar midna ka qaadan!! Isaga oo adeegsanayaa Hay’adahanna uu burburinta Dalka iyo dhaabadeynta shuruudaha lagu muteysto aqoonsiga Dawliga ah oo dhammeystirma, uu shan sannadood Dalka kaga lumiyey, hanti-boob Maamumulku gudihiisa ku tartamayey, isaga oo dhinac kalena Bulshada ku mashquulinayey, is-qabqabsi Distoori ahaa oo hay’adaha Saddexda ah la dhex dhigey, Dagaallo sokeeye oo beelaha qaar laga dhex ridday, carqalado siyaasadeed oo xaalad abuur ahaa, sida xadhiggii suxufiyiinta, qaran, Afduubkii iyo inqilaabkii Ururka shuuro-net iyo Xeerkan lagu doonayo in Saxaafadda Madaxa bannaan balaster Afka-lagaga xidho!!
Axsaabta Mucaaridka ee qaranka oo ahayd inay si xooggan u hor-istaagto, ku talax tagga maamulkani ku maaruqay shuruucdii iyo Distoorkii Dalku, kalsooni saa’da oo ay ku qabaan taageerayaasha ay haystaan ayaa hadheysay "Self-centered policy” Rayaale iyo kooxdiisuna ku cunsiiyeen shan sannadood oo iyaga oo aan hubin in ay Doorashadii Diisamber wax waliba u diyaar yihiin, hoosta ka soo geliyeen, xeelad hor leh oo UCID loo soo dhiibey ahaydna “Diiwaan-gelin la’aan, in aan doorasho dhicin!!” Haddii aan haddaba lixdan qodob ee soo socda, Mucaaridka iyo Maamulku isla meel dhigin Doorashada ka hor, sidii aan hore u sheegeyba, Maamulku wuxuu ku talogalay iskla horimaad, laakiin axmaqnimada ay xambaarsan tahay wey ka darraaneysaa tii Kibakiga Kiiniya:-
1- Rayaale oo awoodihii qaranka oo dhammi gacantiisa isugu tageen, Madaxweyne, Maamule iyo Tartame kama noqon karo Doorashooyinka, khaasatan marka la eego sida uu Distoorka ugu tuntay, Baarlanmaanka iyo shuruucda Golaha aanu waxba u aqoon, Xadhiggii Madaxda Qaran, kii Haatuf, iyo inqilaabka Shuuro-netna uu Maamulkiisu sharci darrada awoodeysan ku muquunistey. Waa in, si ku meel gaadh ah, Riyaale, awoodahan looga wareejiyo inta ay Doorashadu socoto.

2- Maaliyadda qaranka waa in aanay UDUB u adeegsan karin Doorashooyinka, lacagtii Burco Miisaaniyadda Dhammaatey ugu jirtana, lagu wareejiyo Bangiga Somaliland ee Togdheer, inta aan Doorashada la gelin si aan loogu adeegsan Doorashada.

3. Kharashyadii Diiwaangelinta Cod-bixiyeyaasha iyo Miisaaniyaddii Guddiga Doorashooyinka Qaranku ku Hawl-geli lahaa, bixinteeda oo la hubiyo.

4- Golaha Guurtida oo aan sifo sharciga waafaqsan ku joogin, xilkana iyagu isu jadiidiyey, oo Somaliland-diidnimo iyo inqilaab Distoorka lagu sameeyey ah, laga dareersho madasha, lagana mamnuuco inay ku lug yeeshaan xeer dejin iyo arrimaha Doorasho inta laga waafajinayo joogitaankooda, shuruucda Dalka. Hal xaaraan ahi nirig xalaal ah ma dhasho’e!!.

5- Guddoomiyaha iyo Garsoorayaasha Maxkamadda Distooriga ee Sare iyo Xeer ilaaliyaha Guud ee qaranka oo gebi ahaanba la beddelin, iyaga oo ku dhex milmay Maamulka, dhexdhexaadna aan ka noqon karin ka Garsoorka Doorashooyinka.

6- Dalka oo Jiilaal gelaya, Diiwaan gelintii Cod-bixiyeyaasha oo ahayd in oktoobar la bilaabana aan loo dhaqaaqin ilaa imika iyada oo Maamulku aanu bixin kharashkii hawlgalkaasi, 75% Bulshaduna kaba tallaabayso Xuduudda, in aanay Diiwaangelintan oo wax macno ah aan lahayn waqtigani, dhufeys u noqon Maamulkan awood ku dirirka ah, ogna in ay Doorashadu tahay, UDUB vs. Somaliland!!

Top