Haatuf News

Home | Contact Us | Links |  Archives

Madaxweyne Ku-Xigeenka Oo La Kulmay Madaxda Xisbiyada Mucaaridka Ah

Axmed Maxamed Xaaji Oo Ka Jawaabay Digniin Ay U Soo Jeediyeen Xubnaha Kale Ee Komishanka Doorashooyinku

“Odaygaasi Waxa Uu Ka Mid Ahaa Raggii Ciidanka La Soo Qabtay Raray, Hadalka Uu BBC-Da Ka Yidhina Reer Buuhoodle Kuma Metelo”
Afhayeenka weftiga Somaliland ee Buuhoodle, ahna wasiir ku xigeenka hawlaha guud

"Waxay Mashaariicdaasi Ku Xidhnaanayaan Shan Gudi Hawleed, Oo Dhaqaajinaya Mashaariicda Beeraha, Xoolaha, Kalluumaysiga, Deegaanka Iyo Reer Miyiga”
Wasiirka Qorshaynta Somaliland

Ciidamada Mbagathi Oo Dagaal Fool-Ka-Fool Ah Iskaga Soo Horjeeda Meelo Muqdisho Ka Mid Ah

Wasiirada Daakhiliga Iyo Xidhiidhka Golayaasha Oo Kulan La Yeeshay Odayaasha Iyo Waxgaradka Gobolka Awdal

ODHAAHDA AKHRISTAHA: Nuxurkii Shirkii Hogaamiyeyaasha Qaran Ee Ka Dhacay Finland

Guddoomiyaha Guddiga Siyaasadda Ee UDUB, Libaaxyo Hurda Ayuu Isku Toosiyey!

Qormo (An Article): Qalinka Iyo Qoraaga

''Ninka Yidhi Boorama Ka Baxa, Dee Isna Hargeysa Tegi Maayo, Huteelka Raysna........" ''Waa In Maamulka Gobolka Awdal Raalli-gelin Ka Bixiyaa Falkiisaa"

Boorama, January 16, 2008 (Haatuf) – Qaar ka mid ah siyaasiyiinta xisbiga Kulmiye ee gobolka Awdal, xubno ka mid ah xildhibaanada golaha wakiilada kaga jira gobolkaas ayaa jawaab kulul ka bixiyey talaabadii maamulka gobolka Awdal magaalada kaga soo saareen masuuliyiinta ururka Qaran oo doraad ku tegay Boorama martiqaad ay u fidiyeen qaar ka mid ah dadweynaha gobolka Awdal, taasi oo iyaga oo hotel rays ka qadaynaya oo aan weli dhamaysan booqashadii bileyska gobolkaasi ku amreen inay halkaasi ka soo noqdaan.

Sida uu ku soo waramay wariyaha Haatuf ee gobolka Awdal Maxamed Cumar Sheekh ayaa waxa shalay subax Shir Jaraaid ku qabtay Huteel Rays ku qabteen musharaxiinta jagada Madaxweyne-xigeenka u tartamaya ee xisbiga Kulmiye ee Gobolka Awdal Ismaaciil Muumin Aare iyo Eng. C/raxmaan C/laahi (Saylici), ayaa waxay kaga hadleen sida ay uga xun yihiin talaabadaasi maamulka gobolku kula kacay masuuliyiinta ururka qaran, isla markaana sheegay inay maamulka kala xisaabtami doonaan arintaasi. Ugu horreyn waxa shirkan jaraaid ka hadlay Wakiilka xisbiga Kulmiye ee Gobolka Awdal Aadan Xaaji Muxumed, waxaanu yidhi “waxaan marka hore baaq nabadeed u dirayaa beelaha walaalahayaga ah ee ku diriraya soohdinta dhinaceeda kale, anigoo leh joojiya xabadda. Dhinaca kale waxaan shirkan jaraaid u qabannay inaan shacbiweynaha Somaliland iyo kan reer Awdalba u muujinno tusnana sidaan uga xunnahay falkii ciidamada amniga Boorama kula kaceen siyaasiyiin muwaadiniinta ah oo biri mageyda ah, kuwaas oo dhammaadkii martiqaadkaasi ciidamada oo amar ka haysta guddoomiyaha gobolku amar ku siiyeen inay joojiyeen sheekadoodii, magaaladana ka baxaan. waxaa leeyahay wax la qaadan karo maaha arrintaasi. Hargeysa waxa lagu qabtaa casuumado kala duwan iyo shirar kala duwan oo hudheello ka dhaca cidina ma farageliso, mana aha in dad ka shaqaynaya danta dalka loola dhaqmo sidaas oo kale”.

Prof. Ismaaciil Muumin Aare, kana mid ah musharraxiinta jagada Madaxweyne-kuxigeenka xisbiga Kulmiye ayaa isaguna si adag uga hadlay falkaasi isagoo yidhi “Waxaan marka hore shacbiga Somaliland iyo gaar ahaan kan reer Awdalba ugu yeedhayaa inay ka qayb qaataan gurmadka loogu jiro kala badbaadinta dhiigga beelaha aan walaalalaha nahay ee ku diriraya jiidda Harawa.

Waa tan labaade waxa xisbiga kulmiye iyo qaybaha dadweynaha reer Awdalbau sharaf ahayd soo dhaweyntii ay soo dhaweeyeen ragga biri ma’ geydada ah, muwaadiniinta ah, siyaasiyiinta ah ee mutacallimiinta ah ee ururka qaran ku soo dhaweeyaan Magaalada Boorama. Waa dhaqankeenna iyo hiddaheenna inaan martida soo dhweynno diinteenuna ina farayso inaan sidaa yeello. Waxaa ka xumahay amarkii maamulka gobolku uu saddexda ciidan ku soo geliyey halkii ay ku qadaynayeen. Waxay doonayeen inay masuuliyiinta qaran sii joogaan Boorama, oo ay booqdaan ehelkooda, adeegyada waxbarashada, iyo dhakhtarka guud ee Boorama. Markii loo keenay ciidankaasi waxay codsadeen inay tegayaan soona gaabinayaan socodaalkooda martiqaadka ahaa. Sidaa darteed ceebta halkaa ka dhacday waxa iska leh badhasaabka gobolka, loogana fadhiyaa inuu raalligelin ka bixiyo. Waxa kale oo aan leehay, Huteel Rays maamulkiisu waa inuu noqdaa mid dadka u siman.Uma furra mucaarad ama muxaafid, mulkiiluhu cashuur buu bixiyaa maalin kastana ciidan baa la soo geliyaa oo dadka ku xagxagta, sidaa darteed waa inaan huteelka sumcadda laga dilin, haddii kale waxa uu noqonayaa huteel dawladeed, khasaarena u soo jiidi karta ninka huteelka leh.”
Xildh. Abubakar C/raxmaan Good, kana tirsan baarlamaanka oo isna halkaasi ka hadlay ayaa yidhi “Aniga oo la iga soo doortay xisbiga Kulmiye iyo guud ahaanba xisbiga kulmiye waxaan aad uga xunnahay falka ciidanka nabadgelyada lagu soo geliyey meeshii ay martidu ku qadaynaysay. Runtii ciidanku dulqaad bay noo muujiyeen wayna na sugeen intaan qadaynaynay, balse markii dambe badhasaakaa soo diray ninkii ugu sarreeyey oo amar lagu soo siiyey inuu joojiyo sheekadii aan qadada dusheeda ku haysannay, waana wax laga xishoodo falkaasi oo kale.”

Eng. C/raxmaan Saylici oo isna ah musharrax u tartamaya jagada Madaxweyne-ku-xigeenka xisbiga Kulmiye oo isna halkaas ka hadlay ayaa yidhi “wax hore loo arkay maaha in marti noo timi oo qado u fadhida, isla markaana aan ka sheekayneyn meel fagaare ah ee guri hoostii ay ahayd la soo weeraro, waxa nasiib-darro ah in casuumaddii gebogebada ahayd uu guddoomiyaha gobolku joojiyo oo yidhaahdo, waxa nagu dheeraad ahaa uun suxufiyiin meesha joogtay. Somaliland caan bay ku ahayd nabadgelyada, reer Awdalna dulmigii lagu xidhay lama qabaan hoggaankooda dalka, arrintanina waan ka xunnahay, xukuumadda gobolka ayaanan kala xisaabtamaynaa ama ku eedeynaynaa”.

Intaa kaddib ayaa su'aalo la weydiiyey mussharraxiinta xisbiga Kulmiye ee shirkaasi jaraa’id qabtay, waxana Ismaaciil Muumin Aaare la weydiiyey:
S: Saamayn intee leeg ayaa falkani ku yeelan karaa dadweynaha Somaliland?
J: Reer Somaliland way ka weynaadeen arrimaha ka imanaya maamaulkan tacbaanka ah ee hawshiisii xafiis qabsan kari waayey waa lagu ogyahay inuu xag-xagto dadka.

S: Yaa casuumay madaxda Qaran?
J: Waxa casuumay Kulmiye iyo inta nabadda jecel.

S: Amarka badhasaabku ku yidhi yaad oggolaamsho weydiisateen muxuu kuula egyahay?
J: wuxu la mid yahay uun xeerakan saxaafadda ee la leeyahay suxufigu haddii uu meel dalka ah tegeyo fasax ha weysddiisto wasiirada. Ma badhasaabkaa fasax siiya sagaashanka qof ee subax walba Boorama ka dhoofa.

S: Waxa la leeyahay rag madax ka ah dawladda gobolka ayaa madaxda Qaran ku yidhi nooga baxa magaalada, sidee buu u egyahay areygaasi?
J: Ninka yidhi uunbaa isceebeeyey, isaguna ha ogaado inaanu Hargeysa tegeyn. Maxamed Xaashi ka tag uga tegi maayo magaalo uu arday ka ahaa, kuna soo booqday ciddii uu waagaa la noolaa oo uu uu ka mid ahaa Ugaas Jaamac Muxumed.

S: Ma laga yaabaa in masuuliyiin kulmiye ka tirsan loola dhaqmo sidan oo kale?
J: Haa, sababtoo ah rafashada maamulkan wax walba waa laga fili karaa, cid walbana way ku dhici doontaa haddii aan sharci jirin.
 

“Waxaan kula kaftanay Madaxweynekuxigeenka … Mudaharaadka wax ha layskaga Ogaado” Axmed Siilaanyo

Hargeysa, January 16, 2008 (Haatuf) – Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland, Axmed Yuusuf Yaasiin, ahna, kusimaha Madaxweynaha ayaa shalay xafiiskiisa kula kulmay Madaxda labada xisbi ee Mucaaridka ah, UCID iyo KULMIYE.

Kulankaas oo ay albaabadu u xidhnaayeen, lagama soo saarin war rasmi ah arrimihii ay ka wadahadleen Madaxweynaha iyo Madaxda labada xisbi ee mucaaridka ah.
Hase yeeshee, Guddoomiyaha Xisbiga KULMIYE, Xaaji Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo) oo weriyayaal ka kala socda saxaafadda madaxa bannaan iyo ta dowladdu wax ka weydiiyeen kulankaas ayaa sheegay inay kulmeen saddexda xisbi iyo Madaxweynekuxigeenka, ayna ka wadahadleen sidii xisbiyadu uga qaybqaadan lahaayeen bannaanbaxa Golaha Xukuumaddu go’aamiyey inuu gobolada iyo degmooyinka dalka oo dhan ka dhaco Khamiista, 17ka January 2008, kaas oo xukuumaddu sheegtay in lagu taageerayo qaddiyadda goonni isu taagga Somaliland.

Guddoomiyuhu waxa uu sheegay in kulankaas ay saddexda xisbi iyo Madaxweyne ku-xigeenku kaga wadahadleen in bannaanbaxa maalinta Khamiistu uu noqdo mid gobolada dalka iyo xisbiyada oo dhan ay ka wadaqaybgalaan, taasna isku waafaqeen.
Waxana uu yidhi, Guddoomiyuhu isaga oo tilmaamay sababta iyo ujeeddada bannaanbaxa wakhtigan, “Wakhti baynu ku jirnaa - inkastoo aanu ku heshiiney in sannadkiiba mar la sameeyo bannaanbaxa - duruufo gaar ah buu maanta dalku ku jiraa. Waynu ognahayoo qaybo dalka ka mid ah dalka dagaal baa ka socda, Madaxweynihii wuu maqan yahay oo safar buu dibadda ugu maqan yahay oo la arko siyaabo badan inay aaya-ka-talinteenna ay u saamayso. Sidii loo eegoba waxayna maanta u baahan nahay waxyaabaynu u baahan nahay innagoo wadajirna inaynu muujino oo dunida u bandhigno oo dadka u bandhigno oo cadowgeenna u bandhigno oo saaxiibadeen u bandhigno inaynu nahay qaran midaysan, qaran yool qudha wada leh, qaran ay ka dhab tahay inuu caddeeyo qarannimadiisa iyo goonni isu taaggiisa oo cidna aanu shaki ka gelin”.

Guddoomiyaha xisbiga KULMIYE, mudane Axmed Siilaanyo, waxa uu intaas ku daray oo uu sheegay in dalku uu marayo xaalad adag, isla markaana ay jiraan waxyaabo badan oo saluug ah iyo wax badan oo qabyo ah, balse, taasi aanay ka joojinayn in yoolka qarannimo ee ummaddu higsanayso ay xasuusiyaan dunida, cadow iyo saaxiibba.

“Inta aanu maanta ku dhaqaaqaynaa waa intaa, waanuna u wada dhan nahay, ummaddana waxaanu ugu baaqaynaa, [gaar ahaan] taageerayaasha xisbiga KULMIYE iyo xisbiyada kale iyo ummadda caam ahaan, in wadajirkeenna iyo qaranimadeenna aynu halkaa maanta ku muujino,” ayuu yidhi Guddoomiyuhu.

Waxana uu intaas ku daray in mandaqadda Somaliland ku taallo ay dhibaatooyin badani ka jiraan, gaar ahaan, dalkaa Soomaaliya ee ay Somaliland ka midka ahaan jirtey, isaga oo sheegay in wax keliya ee Somaliland kaga duwan tahay walaalaheeda Soomaaliya ay tahay halgankii qadhaadhaa ee naf iyo maal badan lagu waayey ee dadka reer Somaliland soo mareen, kaas oo laga dhaxlay nabadda iyo Dimuqraadiyadda ay haystaan, taas oo uu ku taliyey in lagu fara-adaygo.

Xukuumadda Somaliland ayaa sas weyn ka qabta bannaanbaxyada dadweynuhu dareenkooda ku cabirayaan, marka laga reebo kuwa ay iyadu soo qabanqaabiso, waxayna marar badan awaamiir ka soo saartay ama xoog isku hortaagtey isu soo baxyo xisbiyada mucaaridka ah iyo muwaaddiniin kaleba ku baaqeen ama ay qabanqaabiyeen, iyada oo bannaanbaxu uu ka mid yahay xaqa rayi-dhiibashada ee Dastuurka Qaranku u dammaanad qaaday muwaaddiniinta.

Guddoomiyaha Xisbiga KULMIYE, Axmed Siilaanyo, waxa uu sheegay inkasta oo bannaanbaxa Khamiista loo ballansan yahay uu yahay mid taageero ah, in Madaxweynekuxigeenka ay dareensiiyeen in bannaanbaxyadu ay yihiin xaq dastuuri ah oo muwaaddiniintu leeyihiin, isla markaana loo baahan yahay xukuumaddu inay ogolaato xuquuqdaas marka dhalliilaheeda lagu muujinayo ama laga muddaharaadayo.
“Waxyaabaha aanu kaftan iyo hadalba Madaxweynekuxigeenku ugu lahayn waxaa ka mid ah: Muddaharaadka waynu u soo wada baxaynaa oo waynu ka midaysan nahay, laakiin, aynu ogaano muddaharaadku mar aynu inagu isku dhigayno iyo mar aynu qaranimo u wada dhigaynaaba waa jirtaaye aan mudaharaadka wax iskaga ogaanno,” ayuu yidhi mudane Axmed Siilaanyo.

Hase yeeshee, waxa uu sheegay in loo baahan isu soo baxa Khamiista in aan loo kala hadhin, isla markaana laga tashan doono muddaharaadyada kale ee maxalliga ah.
Golaha Wasiirrada Somaliland ayaa fadhigoodii Isniintii ku go’aamiyey in maalinta Khamiista ee 17ka January ay noqon doonto maalin gobolada iyo degmooyinka dalka oo dhan laga sameeyo isu soo bax lagu taageerayo madax bannaanida iyo qaranimada Somaliland.

“Waxaan idin xusuusinayaa in aan xaqa ku taagnaan doono oo aanay iga leexin doonin digniin, magac gub iyo gacan haadin…………”
Axmed Maxamed X. Daahir

Hargeysa, January 16, 2008 (Haatuf) – Axmed Maxamed X. Daahir oo ah xubin ka tirsan guddida doorashooyinka Qaranka ayaa si kulul uga jawaabay qoraal digniin ah oo ay u soo jeediyeen xubnaha kale ee komishanka doorashooyinku, qoraalkaasi digniinta oo ay ku eedeeyeen in uu jabiyey xeer-hoosaadkii komishanka qaranka.

Qoraalka digniinta ah ee komishanka laguma sheegin qodobka ama qodobada xeer-hoosaadka ee uu jabiyey Axmed Maxamed Xaaji, laakiin eedaymaha ay u soo jeediyeen waxa ka mid ah in uu saxaafada la hadlay, isla markaana si khaldan wax uga sheegay dawlada iyo komishanka doorashooyinka ee qaranka.

Haddaba, Axmed Maxamed Xaaji ayaa jawaab kulul ka bixiyey qoraalka digniinta iyo eedaymaha ay u soo jeediyeen Lixda xubnood ee komishanka doorashooyinku, isaga in aanay jirin wax dembi ah oo uu galay ama xeer uu jabiyey, balse lagu haysto arimo uu u arkayay inay khaldanaayeen oo saamayn ku yeelanayay xeerarka dalka iyo habsami u socodka hawlihii loogu diyaar garoobi lahaa doorashooyinka.

Xubinta komishanka Mr Axmed Maxamed Xaaji waxa uu beeniyey inuu geystay eedaymo kale oo ay u soo jeediyeen xubnaha kale ee komishanku, kuwaas oo sheegay in uu kula dhaqmay aflagaado iyo qalalaase joogto ah oo ay hawlihii xafiiska ka socon kari waayeen, isaga oo eedaymahaasi ka hadlaya waxa uu yidhi “Wali may dhicin in aanu shakhsi wada hadalnay, hadii cid aanu rayi ku kala duwanaanay doodu waa dawo ee maaha colaad iyo aflagaado, marar dhowr ah waan tilmaamay arimo aan u arkaayey inay xeerarka dalka iyo habsami u socodka hawlaha doorashooyinka xad gudub ku yihiin. Ta aad sheegteen in aan xeer hoosaad jabiyey ee aad ku sababayseen in aad saxaafada la hadlay waa in ogaataan in aan xor u ahay in aan wax u sheego sida aan wax u arko”.

Axmed Maxamed Xaaji waxa uu sheegay in ay eedaymahan loo soo jeediyey ay ka danbayso cid doonaysa in aan doorashadu xiligeedii qabsoomin oo ay dib u dhacdo.
Axmed waxa kale oo uu sheegay inay ku jiraan arimaha lagu haysto ama ay ka mid ahaayeen dhaliilo uu u jeediyey habkii komishanku u dhaariyey xubin ka mid ah baarlamaanka oo bedeshay xubin geeriyootay.

Axmed ugu dambeyntii waxa uu ku adkaystay oo uu ku wargeliyey xubnaha komishanka in aanay dingiintani waxba ka bedeli doonin go’aamadiisa oo u xaqa ku taagnaan doono “Waxaan idin xusuusinayaa in aan cadaalada iyo xaqa ku taagnaan doono oo aanay iga leexin doonin digniin, magac gub iyo gacan haadis hoose midnaba”.

Hargeysa, January 16, 2008 (Haatuf) – Wasiir ku xigeenka hawlaha guud C/rashiid Ducaale Qambi, afhayeena u ah weftiga Somaliland ee uu hogaaminayo gudoomiyihii hore ee Wakiilada Axmed Maxamed Qaybe oo todobaadkii hore u amba-baxay degmada Buuhoodle, xiligana socdaal ku jooga, ayaa faah-faahin ka bixiyey ujeedada socdaalka ay ku joogaan degmadaasi. Weftigaasi oo isugu jira xukuumada iyo xildhibaano labada baarlamaan kaga jira degaankaasi.

Wasiir ku xigeenka hawlaha guud C/rashiid Ducaali Qambi oo aanu xalay kula xidhiidhnay khadka telefoonka isagoo ku sugan degmada Buuhoodle ayaa ugu horeyn isagoo ka hadlaya ujeedada socdaalka ay ku joogaan degaanadaasi waxa uu yidhi “Weftigan oo uu hogaaminayo gudoomiyihii hore ee wakiilada Md. Qaybe oo ay xubnana ka yihiin xildhibaan Maxamed Jaamac Cabdi oo ka tirsan golaha wakiilada iyo xildhibaanada C/rashiid Faker iyo C/raxmaan Cabdi Faarax oo iyaguna ka tirsan golaha guurtida, ujeedada socdaalkayaguna waa mid la xidhiidha horumarinta, adkaynta nabadgelyada degaanada Buuhoodle iyo sidii aanu bulshada ugu wacyi gelin lahayn qiimaba nabadu leedahay. Dhinaca maamulka degmadanawixii aanu ka qaban karno waanu ka hawl-galaynaa ilaa hadana waxaanu kulamo la yeelanaynaa madax dhaqmeedyada iyo cuqaasha degaanka”.

Wasiir ku xigeenka mar la weydiiyey su’aal ahayd maamulka degmada Buuhoodle ka dhisan ee dhinaca Somaliland waxa lagu tilmaamaa mid aan taaba-gal ahayn oo aad u liita, arintaas adigu sideed u aragtaa, waxa uu ku jawaabay “Horta maamulka degmada Buuhoodle ka dhisani waa mid ka duwan qaabka maamulada magaalooyinka Laascaanood, Hargeysa iyo Burco u samaysan yihiin, waana maamul ku dhisan farsamo miyir qabta, inkasta oo aanu maamulka dhisani ahayn mid taabo gal ah, hadana waa maamul ka muuqdo maamulada ay Puntland ka soo samayso degaanadaasi”:

S: Waxa jirtay in ciidamada Somaliland todobaadkan gudihiisa ay hawdka magaalada Laascaanood ka soo qabteen taliyihii aaga bariga Puntland iyo labaatan ciidankiisa ah, taasi oo la sheegay in ciidankaasi ay ahaayeen dhalinyaro ka soo jeeda degmada Buuhoodle, arintaas sideed u aragtaa?
J: Horta raga kornaylka Deyr dagaalkaasi u abaabulay horaanu ugala hadlanay oo ugu sheegnay in aanu degaanka colaad ka hurin, hase ahaatee odayaal ka mid ah degaanka ayaa la sheegay in boqol inan ay u soo ururiyeen, kuwaas oo 40 ka mid ah la hubayay, 60-ka kalena ay faro madhnaayeen, hase ahaatee iyagoon la layn ayaa ciidanka qaranku dhalinyaradaas soo qabteen, isagoo uu ku jiro korneylkaasi, arintaasina way soo afjarantay, hadhaagii dhalinyaradaas la qaldayna wada hadalo ayaanu la wadnaa, dhowaana waxaanu rajaynaynaa in qaab ciidan loo qarameeyo.

S: Waxa jirtay dhowaan in Maxamuud X. Cumar oo ka mid ah odayaasha degaanka Buuhoodle BBC-da ka sheegay in aanay ogolayn wax mucaawino ah oo uga yimaada dhinaca Somaliland, isla markaana maamulka Somaliland aanay ogolayn dadka degaankaasi, arintaasi sideed u aragtaa?
J: Horta hadalkaasi uu ninka Maxamuud X. Cumar ka yidhi BBC-da cid reer Buuhoodle ah oo uu kala shiray ama uu kalsooni kaga haystay may jirin, waxaanu ahaa hadal isaga u khaasa oo aanu shicibka reer Buuhoodle ku metelin, hay’adaha samofalkana in la nabadgeliyo oo aan wax hagardaamo ah loo geysana dawlad ahaan iyo shicib ahaan way naga go’an tahay, waxaanu ka mid ahaa raggii raray ciidankaa maxaabiista ahaanta loogu soo qabtay, dadweynaha reer Buuhoodlena waa reer Somaliland, waanay u midaysan yihiin madaxbanaanida iyo gooni isku taaga.

Hargeysa, January 16, 2008 (Haatuf) – Wasiirka Qorshaynta Somaliland, Cali Ibraahim Maxamed [Cali Sanyare], ayaa shalay furay shir lagu daraasadeynayo qaabkii loo wada fulin lahaa mashaariicda dib u dhis ah oo la filayo in dalka Somaliland laga hirgeliyo shanta sannadood ee soo socda.

Shirkan, oo lagu qabtay Huteelka Maansoor ee magaalada Hargeysa, waxa ka soo qeyb galay wasiiro, Mudanayaal ka tirsan golayaasha baarlamaanka, maareeyayaasha hay’adaha dawliga ah, Ururada bulshada rayidka ah iyo Hay’adaha Qaramada midoobay iyo kuwa samo-falka ee dalka ku sugan.

Wasiirka Qorshaynta Somaliland, Cali Ibraahim Maxamed [Cali Sanyare], oo sharxaya ujeedada shirku waxa uu yidhi. "Shirka aynu maanta (shalay) u fadhinaa waxa uu ku saabsan yahay maareynta deeqda iyo isku dubo-ridka wada shaqaynta fulinta barnaamijka dib u dhiska Somaliland, waxana aynu ka hadlaynaa isku duwida wax wada qabsiga Somaliland iyo deeq-bixiyeyaasha caalamiga ah". Waxaanu intaa ku daray "Waxa shirkan lagaga hadlayaa waa laba arrimood, maareynta deeqaha iyo fulinta sidii la iskaga kaashan lahaa, ee looga wada tashan lahaa socodsiinta Barnaamijka [RDP] , sida laga war qabo waxa laga soo gudbay samaynta qorshaha barnaamijkaas, oo bishii November ee la soo dhaafay ayaa laga shiray, dibna loogu noqon maayo".

Wasiir Sanyare, waxa uu iftiimin ka bixiyay masuuliyadaha kala duwan ee hirgelinta mashaariicda dib u dhiska Somaliland, ay ka qaadanayaan xukuumada iyo Hay’adaha caalamiga ahi, waxaanu yidhi "Haddii aynu nahay xukuumada iyo shacbiga Somaliland, masuuliyad weyn ayaa ina saaran, xilka aynu qaadnay waxa kow ka ah in la xaqiijiyo in deeqaha dalka imanayaa ay gaadhaan meeshii iyo dadkii loogu talo galay, xaga bahweynta Hay’adaha caalamiga ah waxa iyagana laga doonayaa inay deeqdii ay balan qaadeen oo ay badka soo dhigaan, oo sanad kasta wixii loogu talo galay ay keenaan, oo aynu kula xisaabtano, inagana ay inala xisaabtamaan".

Wasiirka qorshayntu waxa uu sheegay in hirgelinta mashaariicdaasi ay noqon doonaan 7 mashruuc oo waaweyn, oo kala ah Waxbarashada, Caafimaadka, Biyaha, Kaabeyaasha dhaqaalaha, maamul wanaaga, kor u qaadida nolasha iyo sidii loo hiigsan lahaa in isku filaansho laga gaadho wax soo saarka beeraha, isagoo arrintaas ka hadlayana waxa uu yidhi "Waxay mashaariicdaasi ku xidhnaanayaan shan gudi Hawleed, oo dhaqaajinaya mashaariicda Beeraha,Xoolaha, Kalluumaysiga, deegaanka iyo reer miyiga, waxa isna mashaariicda garab soconaya ka hortaga xakamaynta iyo ka hortaga HIV/AIDS-ka".
"Waxa aynu doonaynaa in is bedel lagu sameeyo, sidii hore ee loo fulin jiray mashaariicda, oo waxa aynu arki jirnay mashruuc yar oo Hay’ad la daba cararo lacagtana iyada la soo mariyo, oo wasaarad ama dad koobani daba socdaan, waxa imika aynu fulinaynaa mashaariic iyo Barnaamijyo waaweyn, waxana la doonayaa in isbedelo waaweyn la muujiyo" Ayuu Wasiir Sanyare hdalkiisa ku daray.

Waxa kale, oo shirka ka hadlay Alperto, oo ka socday Midowga Yurub, iyo Pall Cook, oo ka socday Qaramada Midoobay, waxana ay tilmaameen in ay ku faraxsan yihiin, sida ay u socdaan qorshaha Barnaamijka dib u dhiska Somaliland, waxana ay shirka kaga dhawaaqeen inay fulinayaan wixii dhinacooda ku xidhan.

Top

Muqdisho, January 16, 2008 (Haatuf) – Sida uu sheegay Guddoomiyaha degmada Xamar-jajab ee magaalada Muqdisho Axmed Sh. Muxyadiin (Qoorleex) kooxo ku lebisan direyska ciidamada dowladda Mbagathi ee Soomaaliya ayaa dhaawacay habeenkii xalay mid ka mid ah Guddoomiye ku-xigeennada Gobolka Banaadir.

Sida uu sheegay Guddoomiye Axmed Qoorleex mas'uulkan ka tirsan ku-xigeennada maamulka Gobolka Banaadir kooxihii hubeysnaa ee dhaawaca u geystay way baxsadeen, wuxuuna ku eedeeyay dhaawiciisa kooxaha ku kacsan dawladda Mbagathi oo uu sheegay in ay ku lebisnaayeen direyska ciidamada dawladda, isagoo xusay in kooxahaas sumac-ddaro ay u soo jiidayaan dawladda iyo ciidamadeeda, isagoo aan sheegin inay ciidamada dowladda ka mid ahaayeen kuna tilmaamay kuwo direyska ciidamada soo xidhay.

Dagaal la isu adeegsaday hubka darandooriga u dhaca ayaa dorraad qarxay isgoyska Hawl-wadaag ee magaalada Muqdisho.
Dagaalkan oo u dhaxeeya ciidamada milatariga iyo kuwa Bileyska oo ka wada tirsan ciidamada dawlada Mbagathi, dagaalkan labada ciidan dhex maray ayaan la ogayn khasaaraha dhabta ah ee ilaa hada u geytay dagaalka oo soconaya awgeed.
Sababta dagaalkan ayaa lagu xidhiidhinayaa in ay keentay sida ay sheegayaan dad ku dhowaa meesha dagaalku ka socday, saraakiisha kala hogaaminaya labada ciidan ay iskaga hor yimaadeen gacan ku haynta goobaha dhaqaalaha ee kantaroolo cayiman oo gaadiidka lacag lagaga qaado.

Dhinaca kale waxa istaagay isu socodkii gaadiidka u kala gooshi jiray suuqa weyn ee Bakaaraha iyo deegaanada loo barakacay ee degmada Wadajir iyo Dharkaynley oo ah deegaanada ugu badan ee loo barakacay taasoo xilliyadii ugu dambeeyay gaadiidka dadweynuhu isticmaali jiray wadada weyn ee Maka Al-Mukarama taas oo shalay haba-yaraatee xidhnayd dagaalka ka jira awgeed.

Ilaa hada ma-Cada sababta dhabta ah ee ka dambaysa dagaalka u dhaxeeya labada ciidan ee dawlada Mbagathi wallow la hadal hayo arrimo badan sida ay tibaaxayaan dadka qaarkood ayaa sheegaya inuu salka ku hayo dagaalku arrimo siyaasadeed, halka wararka qaarkoodna sheegayaan inay ciidamadani isku hayaan gacan ku haynta kantaroolada ee ilaha dhaqaalaha ka soo galaan ciidamada ee ay ka qaadaan gaadiidka isticmaala wadooyinkaasi.

Maaha markii u horaysay ee ay iska horimaad hubysan dhex maro ciidamada Bileyska iyo kuwa milateriga ee dawlada Imbagati, todobaadkii hore dabayaaqadiisii ayay ahayd markii dagaal xoog-lihi ku dhex maray labadan ciidan deegaanada Shabeelaha hoose gaar ahaan meelo ka tirsan degmada Wanlla-Weyn halkaasoo ay ku dhinteen in ka badan 5 askari oo labada dhinac ah.

Boorama, January 16, 2008 (Haatuf) – Wasiirada arrimaha gudaha iyo xidhiidhka Goleyaasha Md C/iraxmaan C/laahi Ismaaciil Cirro iyo Cabdi Xasan Buuni ayaa shalay Boorama kula shiray xubno ka tirsan madaxdhaqameedyada iyo waxgarad ka tirsan dadweynaha magaalada Boorama.

Kulankan oo ay ka soo qayb-galeen Xoghayaha Maamulka Gobolka Awdsal C/laahi Xuseen Aare, Guddoomiyaha Golaha degaanka Boorama C/raxmaan Shide Bile iyo masuuliyiin kale, ayaa ugu horeyn waxa khudbad soo dhaweyn ah halkaasi ka jeediyey guddoomiyaha Golaha degaanka Boorama, isagoo wafdiga u sheegay xaaladda nabadgelo ee magaalada, saamaynta uu dagaalka beelahah Haddawi (Harawa) ku yeelan karo amniga Guud iyo sida dadweynuhu haatan ugu tabaabusheysteen wax ka qabashada arrintaas. Sidoo kale Guddoomiyaha golaha degaanku waxa uu wafdiga uga warramay arrimaha horumarinta magaalada iyo dedaalka maamulka golihiisu ku doonayo inuu arrimahaasi uga qayb qaadan doono.

Wasiirka arrimaha gudaha Somaliland oo isaguna halkaasi odayada kula hadlay ayaa ka warramay socdaalkiisa magaalada Boorama iyo arrimaha horyaalla maalmaha uu joogo inuu ka shaqayn doono. Waxaana wasiirka oo arrimhaasi ka hadlayaa uu yidhi “Socdaalkaygu waxa uu ka mid yahay kormeerada aan maamulka dawladnimo ee gobolada dalka ku eegeyo, isla markaana wixii talooyin ah aan u sheegeyo maamulada.
Waxa socdaalkaygan iga soo dhex galay xaaladda colaadeed ee ka taagan jiidda Harowo, taas oo leh ahmiyadda koowaad oo aan ku doonaynno inaan shicib iyo dawladba iskaga kaashanno sidii loo joojinn lahaa xaaladdaasi colaadeed, beelaha halkaasi ku dirirayana u kala joojin lahayn. Waa dhul waxa la isku hayaa, dhulkana mushkiladdiisu annagoo Somaliland ah khatar buu nagu hayaa. Sharcigii dhulka ee Golihii baarlamaanka ee hore ansixiyey oo wax yar uun laga beddeli lahaa ayaan baarlamaanka dalka hadda ka jiraa meeshiiba ka soo qaadin, waana dhib innagu soo socota. Waxaan culimada diinta ka codsanayaa inay masaajidyada kala hadlaan dadweynaha sidii loogu gurman lahaa colaaddasina looga shaqayn lahaa. Kolley waan joogi doonaa maalmo, wixii dhimanna waan ka wada hadli doonaa”.

Sidoo kale wasiirka xidhiidhka Golayaasha Somaliland ayaa isaguna dadkii halkaa isugu yimid ku wargeliyey ama xusuusiyeyba arrin ku saabsan ururinta taakuleynta gobolada Bari, Sool iyo ciidamada qaranka, isagoo arrintaa ka hadlayana waxa uu yidhi “doorkii hore ee aan halkan idinla joogay waxan ka hadlay in laga hortago arintan colaadeed ee ka taagan Harawo, wakhtigaas oo labada dhinacba ay isku hub urursanayeen. Inkastoo maanta ay isku dhaceenna weli xaaladdu meel xun ma gaadhin, waxaana deminteeda heegan u ah dadweynaha Somaliland oo dhan, dawladda iyo dalka deriska ah ee Itoobiya.

Waxa intaa ii dheer waxa la innaga sugayaa qaadhaankii aan ugu talo-gallay taakuleynta ciidamadeenna jiidaha hore iyo dadka reer Sool. Arrintaasi waan ka xumahay inay wakhtigaa innala soo gaadho, degdeg bayna ahayd in waxaan haysanno aan qarankeenna iyo dadkeennaasi ku taakuleynno. Waxan haatan ku tallaabsanaynaa inaan sidii reer Hargeysa aan cid walba amar ku siinno qaddarka lacageed ee laga doonayo, annagoo marka hore shiishka saareynna sida dhaqaalaha ganacsatedeennu u kala roon yahay, annagoo la kaashanaynna laysannada ay dalawda Hoose ee Boorama bixiso. Waxaan ugu dambayntii idiin soo jeedinayaa inaad si firfircoon uga qayb qaadataan hawlahaasi taaakuleynta iyo kala badbaadinta beelahah walaalaheen ah ee colaaddu u dhaxayso sidii nabad looga dhex dhalin lahaa”.

Wasiirka kaddib waxa isna halkaasi ka hadlay Suldaan Cabdi Jaamac Dhawal oo wafdiga u sheegay in qaadhaankii laga doonayey bulshada uu ka mid yahay salaadiinteedu uu haatan gebogebo ku dhawyahay in la dhammaystiro.

Sidoo kale waxa isna halkaasi ka hadlay Caaqil Ismaacil Axmed Geelle oo ka mid ahaa ergedii dhexdhaadinta ka gashay beelaha Harowo isku haya, isagoo sheegay in dhibaatooyin dhaqaale la soo derseen ergedaasi, siina wadi kari wayeen kala dhex joogidda beelahaasi dirirtu ka dhxayso.

Intaa kaddib, waxay wasiiradu kulan gaar ah la yeesheen xubno ka tirsan ergedii dhex-dhexaadinta ka gashay jiiddaasi sannadkii hore, si ay uga wada hadlaan sababta keentay dirirtaasi iyo halkii laga bilaabi lahaa heshiiska la doonayo in lagu kala joojiyo.


 

Maalintii shalay (Axad) galabnimadeedii ayay ahayd markii uu 14.30 galabnimo furmay shir ballaadhan oo isugu jiray dhawr arrimood iyaga oo uu shirarka caadiga ah kaga duwanaa Dr. Jaamac Muuse Jaamac oo kasoo qaybgalay shirkan Helsinki ka dhacaya isaga oo xafiiskiisa magaalada Pisa ee dalka Talyaaniga fadhiya.

Shirkan oo ay kasoo qaybgaleen dadweyne aad u tiro badani, ayaa lahaa saddex ujeedo. Ujeeddooyinkaas oo kala ahaa gardaadin ama bandhig buug cusub oo uu qoray Dr. Jaamac Muuse Jaamac lana magac-baxay "Gobonnimo Bilaash Maaha", warbixin iyo wacyi-gelin ku saabsan wadanka guud ahaan, gaar ahaanna horumarinta gobollada bari.

Haddaba, furitaankii iyo kelmad yar oo kooban kuna saabsanayd is-xusiisinta Illaahay oo Sh. Cabdisamad Aw Daahir jeediyey kedib, waxa dadkii madasha fadhiyey mar-qudha ku war heleen Jaamac Muuse oo gidaarka dadka ka horeeya ka muuqda salaan gacaltooyana ku bilaabay hadalkiisii. Haddaba, hore ayuu Illaahay u sheegay in bani aadmiga wax kasta loo sakhiraye, waxay tani ka dambaysay markii ay Dr. Jaamac u suurtoobiwaayey safarkii uu Finland ku iman lahaa isaga oo hore ugu qornaa barnaamijka shirka oo in muddo ah la qabanqaabinayey. Dr. Jaamac, oo kamid ah inta yar ee aqoontooda iyo garashadoodu jiifka iyo joogga u diideen ee isu taagtay horumarinta garaadka dadkooda inta afsoomaaliga ku hadasha ayaa barnaamijka ku bilaabay hadal kooban oo ku saabsan nuxurka buugga iyo waxyaalihii ku kalifay in uu qoro. Waxay u baahantahay safxado dhaadheer in lasoo koobo hadalladii dhaxal-galka ahaa ee ku wareegayey qaybaha gobonnimada iyo macnayaasha ballaadhan ee ay huwan tahay. Waxase xusid mudan, murtidii uu qoraagu ku bilaabay hadalkiisa buuggana ku qoran taas oo tilmaamaysay dareenka ku kalifay in uu buuggan qoro oo ah sidii uu dadweynaha gaar ahaan dhalinyarada ugu gudbinlahaa qiimaha gobonnimadu leedahay wuxuuna yidhi isaga oo soo xiganaya Xassan X. Cabdillaahi Xasan (Xassan Geney) markuu lahaa:

Xornimo in ay qaali tahay
Xalaal Gobannimadu tahay
Calanka loo qubay xinjiro
Xabaal geesi ugu dhacay
Inuu xeeldheere yahay
Xilkuna uu saaran yahay
Dadweynahan xaadirka ah
Sideen u xusuusiyaa

Sidoo kale waxa uu tilmaamay in Soomaalidu xoogga saaraan halganka gobonnimada loogu jiro hase ahaatee ilaashadka gobonnimadu ka muhiimsan yahay raadinteeda. Waxa kale oo uu tilmaamay in dad waliba leeyihiin cadaw halis ku ah gobonnimada isaga oo tilmaamay in aanay Somalidu lahayn halis qabyaaladda ka weyn oo gobonnimada wax u dhima. Dr. Jaamac waxa uu nuxurkii hadalkiisu ahaa, ahmiyadda dustuurku leeyahay iyo in ay lagama-maarmaan tahay in qof waliba khaas ahaan dhalinyaradu ogaadaan xuquuqda iyo waajibaadka faraha badan ee ku duugan dustuurkeenna si ay gobonnimadooda u ilaashadaan. Waxa uu qoraagu xaqiijiyey in aanuu buuggiisan u yeelin xuquuqda qoraalka (copy right) isaga oo sheegay in uu qof kasta u furan yahay in uu faafiyo oo sii daabaco ujeedadiisuna tahay fiditaanka dustuurka.

Intaa kedib, waxa iyaguna hadallo koobkooban buugga cusub iyo mawduuca gobonnimada ka hadlay masuuliintii qaranka ee shirka joogtay Xil. Maxamed Cali Xirsi, Gud. Faysal Cali Waraabe iyo Gud. Cabdiraxmaan M. Cabdillahi. Su’aalo, talooyin iyo guubaabo ayay u badnaayeen hadalladii kale ee dadweynihii shirka kasoo qayb galay.

Intaasi markay dhammaatay, waxa loo gudbay qaybtii labaad ee shirka oo uu furay xildhibaan Maxamed Cali Xirsi oo beryahanba safarro is-daba-jooga ugu jiray wacyigelinta la xidhiidha horumarinta gobollada bari ee dalka. Xildh. Maxamed oo ah nin dhalinyar Illaahayna ugu deeqay firfircooni iyo hadal miisaaman, ayaa ka waramay heerarkii horumarka ee dalku soo maray ilaa iyo intii uu ka gaadhayey tilmaamo cad-cad oo uu ka bixiyey faraqa u dhexeeya gobollada kala duwan ee wadanka tilmaanna ka bixiyey sida ay u kala tageen gobollada isla markaana loogu baahan yahay in la isa goo gaadhsiiyo. Waxa uu xildhibaanku warbixin ka bixiyey guddiga qaranka ee horumarinta gobollada bari qaabkii lagu soo dhisay iyo inta xubnood ee ay ka kooban yihiin isaga oo sheegay in ay aragti ahaan ka timid xisbiyada mucaaradka ah sidaa darteedna loo baahan yahay in ay axsaabta mucaaradka ahi ka hadlaan. Xildhibaanku waxa uu wax ka tilmaamay qorshayaasha loogu talogalay in gobolladaa lagu hormariyo iyo sida loogu baahiqabo in ay qurbajooggu kaalin weyn ka qaataan.

Waxa ka xigay Guddoomiyaha Xisbiga UCID Eng. Faysal Cali Waraabe oo warbixin dheer ka bixiyey waayaha wadanku ku sugan yahay gaar ahaan gobollada bari oo uu sheegay in uu ahaa masuulkii qaran ee ugu sareeyey uguna horeeyey ee booqda jiidda hore ee bari. Waxa kale oo uu Faysal tilmaamay in xisbiga UCID yahay xisbigii ugu horeeyey ee xafiis ka furta magaalada Laascaanood ee calan xisbi ka taaga. Intaa kedib, waxa uu guddoomiyuhu ku dheeraaday in isbedel wadanka looga baahan yahay hase yeeshee ay tahay in isbedelkaasi ku yimaado qaab sharciya oo xalaala. Waxa uu Guddoomiye Faysal naruuro ka muujiyey tirakoobka la qabanayaa in uu yarayndoono musuqmaasuq badan oo fasaadiya doorashooyinka soo socda. Intaa kedib, waxa uu Faysal ka hadlay BBC-da oo wadda tallaabooyin ay colaad kaga abuurayso Somaliland godaheeda isaga oo tilmaamay in ay hurinayso khilaafka ka jira bariga Somaliland oo waraysiyo colaad hurin ah la yeelanaysa ashkhaas aan cidna metelin xilna haynin.

Aakhirkii, waxa shirkaa ka hadlay Guddoomiyaha G. Wakiilada Md. Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillahi oo hadal kooban kaga waramay xaaladda guud ee dalku marayo isla markaana ku guubaabiyey dadweynihii shirka kasoo qaybgalay in ay reer Finland kaalintii lagu yaqaanay ka galaan hirgelinta qorshaha horumarinta gobollada bari ee guddida qaranku wado. Waxa kale oo guddoomiyuhu ka waramay waxqabadkii golaha uu guddoomiyaha ka yahay isaga oo ka jawaabayey su’aalo la weydiiyey oo ku saabsanaa.

Waxa iyaguna halkaa ka hadlay dhalinyaro iyo masuuliin kale iyaga oo xisbiyada qaarkood tilmaamay in ay ka hawgalayaan sidii ay uga qaybqaadan lahaayeen mashruuca horumarinta gobollada bari. Waxa lagu ballamay in mar kale reer Finland isaga yimaaddaan sidii ay u hirgelin lahaayeen hawlaha wixii kaga soo aadan.
Helsinki, Finland

 

Guddomiya Guddiga Siyaasadda ee UDUB, ma hayaa Xilkan uu sheegtey, oo Siyaasadda Hoggaan ee Maamulka Dalka ma lagala tashadaa?!!, ma sheegi karaase wax lagu qanci karo oo khilaaf Doorasho lagu furdaaminayo!!

Ummadda Somaliland, si fiican ayey u baratey hab dhaqanka kooxda tirade yar ee loo adeegsado maqaar-saar ahaanta, kuna tilmaaman Guddiga Fulinta ee Xisbigaas. Xisbigan oo Siyaasaddiisa asaasiga ah ay saldhig u tahay in aan umuuraha laga run sheegin, sida aynu ku barannay kuwa ay daba socdaan ee hoggaamiya laftooda. Xisbigu waa xafiis propogaandhe ee kuma laha wax talo ah iyo wax ta’siir ah midna, Siyaasadaha Maamulka!!. Mr. Cumar oo haddaba ay kaga dhegtay beryahan dambe in uu Kulmiye shaqo ka dhigto, waxaa uu ka hadley walaac Kulmiye ka muujiyey, in la helo Doorasho xor ah oo xalaal ah, wax lagu qanci karo oo u meel yaalla Maamulka iyo Axsaabta oo haddii Muran Doorasho yimaaddo lagu maareynayana muu sheegin. Mas’uulnimaduna maaha in qofka cajalad lagu soo duubey ka dhex hadasho ee waa in uu waxa uu sarey, isla markaaba saafo oo uu madmadowga ka saaro, waa haddii uu garanayo waxan uu ka hadlayo.

Inanku waxa uu inoo sheegey in uu yahay Guddoomiyaha Guddiga Siyaasadda ee Xisbiga Talada Dalka haya , waxa uu qirayaa in uu yahay Mas’uulka koowaad ee talabixinta Siyaasadda ah in Xoolaha Somaliland Carab Sucuudi ah loogu Xidho $36 isla Markaana laga dhoofiyo Jabuuti , xoolo ay jabuuti leedahay ahaan yahay, in uu yahay Mas’uulka koowaad ee Shidaalka qaranka in ay Jabuuti oo Tootal meteleyso ay Gacanta ku hayso, iyada oo Ganacsatada Somaliland oo aqoontii iyo Maalkiiba leh, lagaga horjoogsadey, isla markaana Wakaaladdii Patroolka Ummadda , Maamulkani sameyn waayey!! Macnaha Siyaasaddan ku jira Cumar ma sheegi karaa? Yey sidanu dan u tahay?

Guddoomiyaha Guddiga Siyaasadda ee UDUB, Ummadda Somaliland ma u sheegi karaa sababta Dalkan Maamul ahaan saddex Gobolba lacag Gooni ah u leedahay? Sow siyaasad ay Udub Saddexna Somalilandnimo ku maamusho , saddexna Federaalka Cabdillahi Yuusuf uga wakiil tahay maaha? Mr. Cumar isaga ayaa dalbadaye, laas-caanood mashaqadeedu ilaa 2003dii wey taagneyd,waxa ay waqtigan kala guurka ah , Mashruuc Udub u noqotey ma sheegi karaa? Laas-caanood waan qabsaney, Buuhoodlena baaqayada iyo boobka lagu dhigey gaadiidkii gergaarka sidey waa la wada ogaa oo wey ka maqan tahay Maamulka Somaliland, inanku Siyaasadda halkuu ka soo raacay?

Waxaanu fasiraad u dooneynaa , lacagtii lagu beddeli lahaa Giimbaarta ee Burco ugu jirtey, Cumar haddii uu Guddoomiyaha Guddiga Siyaasadda ee UDUB yahay , halka ay ku dambeysay iyo sababta ay u hirgeli weydey uu ummadda Somaliland ka raarido!! Idaacaddii labada Miisaaniyadood ee is-xiga nalagaga iibiyey, halkey ku dambeysay iyo Sababta doorashadii shanta sannadood UDUB u haysatey inay qabanqaabiso , Diisambartii inna dhaafteyna ay dhacdo, wax la garowsado oo ishortaagayna jirin waxa ay u dhiciwaayeen, ee is-qabqabsi hay’adihii hoggaanka qaranka oo Maamulku sababay ay waqtiga ugu iibsadeen , sow xeelado caddaan ah oo Doorashooyinka laga warwareegayo may ahayn?.

Marka laga hadlayo Doorasho, hadii uu cumar ogyahay iyo haddii kaleba , waa in uu jiraa Maamul Caddalad u dhaqmaya oo Distoorka iyo Shuruucda ku hagaya Maamulkeeda . Ninka uu kulmiye la tartamayaa, awoodihii Maamul oo dhan ayuu gacanta ku shubtey, Gole Guurti uu isagu amrey inay isu jadiidiyaan Xilka, ayaa hawlgal ah, toddobada xubnood ee Guddiga Doorashooyinka qarankana , iyaga oo wadajir ah shan ayey soo magacaabeen!! Marka lagu daro, xubinta UCID oo beryahanba , markhaatigii cadheys ciise , Maamulka ula taagan , haddii qaraar kasta oo Guddiganu soo saari-doono uu ku dhisnaan doono codeynta Guddiga, waa maxay Caddaladda laga hadlayaa qadiyad 1: 6 ah !!? Tii kibaaki oo kale haddii ay dhacdo, sow maaha Kulmiye Maxkamadda Sare ha u ashkatoodo, macneheeduna yahay , Hay’ad Madaxtooyada ay isku Milan yihiin miciin mood? Xeer – Ilaaliyahii Guud ee Dalka, ee iskala weynaadey Golahii dhammaa ee Ummaddu sida xorta ah u soo igmatey ee Baarlamaanka, diideyna in uu hortago si wax looga weydiiyo hawlihiisa, arrintii suxufiyiinta Haatuf, isaguna dhexdhexaad kama noqon karo, waayo caddaladda ayuu is-hortaagey oo qaddiyad Musuq ahayd asalkeedu, aflagaadana loo afduubey ayuu ahaa in uu ka run-sheego waanu diidey!!. Guddoomiye Cumarow, sakaaro , saalo muuqata ayey aas is tidhaahdaaye, UDUB dad ma abuuri karto, waanad ogtihiin in laga dareeray xisbiga aad adigu guddoomiso guddigiisa Siyaasadda , Xeelad kale uu aan ahayn adeegsiga gacmaha Maamulka Doorasho oo aad rajo ka qabtaan ma jirto iyo Xaalad abuurkan Cawrada ah ee Mashruuca Las-Caanood , oo Guurti aan iyaguba sifo sharci ahayn, Guddigan sameyska ah ee Doorasho ee aad lixda xubnood gacanta ku haysataan iyo Maxkamaddan Sare ee Madaxtooyada laga hoggaamiyo isku halleynteeda, waxase idinka maqan inaydaan arkeyn, raggii hasha lahaa oo dabada haysta , waxaan caddaalad ahaynna mareyn, una soo jeeda doorkan inay kaabad xajartan Dalka lagu soo habaarey uga jaheeyaan si sharciga waafaqsan!!.

Ummadda Cumarow waxa ku filan oo aanay UDUB buste saari Karin, warshaddii sibiodhka ee labada Doorasho-madaxweyne la dhagax dhigey!! haddana gudhey!! Khayraadkan badda ee heshiisyada aan shuruucda waafaqsaneyn, Golayaasha xeer Dejintuna ka warqabin ee wasiiradda udub hantidii qaran ku boobayaan , baddana ku Xaalufiyeen!! Idaacadda labada jeer ummadda laga iibshey ee haddana aan raad iyo cidhib meel ay dhigtey la hayn, Daba-qoodhiga Madaxda mujaahidiinta ah ee qaran ee Maamulkanu halka ay istaagaanba ka dhaqaaqa leeyahay !! Qisadii Boorame mid la illaawi karo ma noqoneyso oo shuruuc wey ka baxsaneyd arrintu!! Inanka KULMIYE ayuun bay ka qabsatee, ha ogaado in ay arrintu tahay Somaliland vs UDUB!!. Tartanka Milleniumka koobka Kubbadda Siyaasadda qaranka Somaliland ciyaartuye, aanay ahayn dictaatooriyad ee xeelado nabadsugideed waxa meesha yaallaa!!
Dr. Cali Cabdi Muxumed, Hargeysa


 

Illaahay baa mahad leh. Nabadgelyo iyo naxiisi korkiisa ha ahaato Nebigeenii suubanaa Muxammad Ibn Cabdilaah SCWS. Kii ugu danbeeyay Nebiyada iyo Mursaliinta Alle soo diray iyo kuwa hanuunintiisa ku daba galay illaa maalinta u danbaysa.
Maqaalkan waxa aan jeclaystay in aan kaga hadlo ujeedada mawduuca "Qalinka Iyo Qoraaga", oo iska fudud marka sidaas loo eego LAAKIIN u baahan in labadaba la tixgeliyo macnaha ay u taagan yihiin.

Qalinka.
Qalinku marka uu hortaada yaal ama uu jeebkaaga ku jiro ama aad qof weydiisato in aad wax ku qorto ee aad gacantaada ku qabsato qiimhiisa waxa loo arkaa shey iska caadi ah in wax lagu qabsado. Haseyeeshee qalinku waa kii uu Alle ka dhex doortay inta badan qalabka wax lagu qabsado.
Quraanka. Eeg suuradda Al-Calaq Lam: 96 Aayadaha 3 & 4. Sidoo kale eeg suuradda qalinkaba loogu magac daray - Al-Qalam ee Lam: 68 aayadda 1aad. Halkaas oo uu Allaah inoogu muujiyay mid ka mid mucjisooyinka qalinka. Taas oo ina tusaysa xuska uu Eebe si gaar ah u xusay qalinka ee ugu dhaartay.
Sidaas darteed. Waxa aynu ogaanay in uu qalinku yahay shey qadarantiisa iyo qiimahiisa mudan oo aanay haboonayn in sinaba loogu gefo waxa uu qorayo iyo sadarada loo adeegsaday oo ay tahay meel-ka-dhac iyo gef Eebe laga galay haddii si guracan ama been loo adeegsado qoraalkiisa qalinka.

Qoraaga.
Somalidu waxa ay gashay xilli cusub oo uu batay qoraagu. Weliba inta la helay qalabkan Internetka iyo Warbaahinta la xidhiidha. Halkaas oo ay tiro bateen mareegaha kala duwan ee saxaafadda loo adeegsado iyo qoraaga oo ku tartamaya qoraalkooda ujeedooyin kala duwan. Mid war soo qoray. Mid ra'yi iyo fikraddiisa ka hadlay. Mid u adeegsaday iclaam iyo aqoon is weydaarsi iwm. Haseyeeshee qoraaga dhabta ahi waa laba nooc ( laba qof ):

Qof (Qoraa’) waxa uu qoray run ka sheegay oo lillaahi iyo ammaano fuliyay.
Qof ( qoraa' ) waxa uu qoray la akhrisan karo oo qaabkii qoraalka waafaqsan.

1. Qoraagu wixii uu qoray haddii aanu run ka sheegin. Waxa uu ku sifoobayaa beenaale. Beenaaluhuna xero ma leh ama xeradiisu waa naarta. Waana qof aan tix gelin xushmadda iyo xishoodka oo dadnimadaba ka dhacay. Haddii la bartana looma noqdo in la akhisto wax uu qoray ama uu qori doono mar kale oo waa beenaalihii la bartay sida mareegaha qaarkood..

2. Qoraaga wixii uu qoray la akhrisan kari waayay waa dhibaato. Isaguna is daali dadkiina daali. Waqti badanna khasaaree. Waxna lagama korodhsan qoraalkiisa oo liita, khaldan ama aan waafaqasanay qaabkii qoraalka fiican loo qori jiray. Taas oo haddii uu adeegsan lahaa qaabka loo yaqaan afka qalaad,"Punctuations" ama "Tarqiim" ee ah isticmaalka; joogsiga, hakadka, faqradaha iyo dhigaalka xarfaha weyn goorta ay ku haboon yihiin dhigaalka ( Capital letters ), calaamadda su'aasha, calaamadda la yaabka, hakadyada isku soo jeeda iyo kuwa kala jeeda, jiitinta iwm, uu ahaan lahaa qoraalkiisu mid qurux badan oo la jeclaysto akhrintiisa.

Dad badani wixii uu qoraagu ku daalay in uu ku soo bandhigo qoraalkiisa oo laga yaabo in uu maalmo dhan isla janjeedhinayay. Waxa ay ku danbeeyaan hal bacaad lagu lisay. Haddii aanu habkii qoraalku u dhammayn. Waayo waxa dhibay akhristaha in uu marba is dul taago eray iyo weedh laga tegay tarqiimka "Punctuations"! Taas oo macnaha qoraalka iyo hadalka lagu kala saari karo.

Tusaale: Hakadku ( , ) qof waa dili karaa waana badbaadin karaa ( A comma can kill a man )! Waxa looga jeedaa oo ay ka dhigan tahay haddii la dhigo hakadka ( , ) qoraalka meel aanu lahayn iyo meel uu leeyahay laba macne ayuu samayn karaa isla weedh erayadu isku mid yihiin sida weedhan soo socda:
Kill the man, not to live. Dil ninka, yaanu noolaan.( Markan waad dishay ninkii )
Kill the man not, to live. Dil ninka, ha noolaado ( Markanna waad badbaadisay ninkii ).
Sidaas oo kale waxa ka dhigan. Isticmaalka xarafka weyn ( Capital Letter ). Isticmaalka xarafka weyni waa muhim qoraalka. Waayo:
Waxa uu kala qaybiyaa weedhaha iyo joogsiga jumlad hadal ah oo xidhiidhsan.
Waxa uu si fiican u muujiyaa xarafka weyni dhigaalka magaca gaarka ah iyo magac-u-yaalada.

Tusaale: Waxan ahay Maxamed ( I am Mohamed ) Haddii la qoro sidan: waxaan ahay maxamed ( i am mohamed ). Waxa uu shaki geli karaa in xarafka ( i ) uu yahay xaraf iyo in uu yahay magac-u-yaal ( Pronoun ). Sidoo kale erayga "maxamed" waxa laga shakiyi karaa in uu yahay magac gaar iyo in uu yahay magac ama eray kale oo caadi ah. Dhigaalka xarafka weyni waa waajib in loogu horeysiiyo magac gaar sida: Axmed, Hargeya, Somaliland, Md. Daahir Rayaale Kaahin, Md. Siilaanyo, Md. Faysal Cali Waraabe, Kulmiye, UCID, Wasiirka Waxbarashada, Ururka Beeraleyda iwm. Sidoo kale bilowga weedh ama bilowga eray kasta joogsiga dabadii.

Tusaale: War aanu maanta ka helnay Weriyaha la socda Waftiga Madaxweynaha JSL Md. Daahir Rayaale Kaahin. Ayaa waxa uu sheegayaa. In Madaxweynaha iyo waftiga uu hogaaminayo si fiican loogu soo dhoweeyay Dalka Maraykanka. Kaas oo la mid ah brotokool ahaan. Kan lagu soo dhoweeyo caadi ahaan Madaxweynayaasha. Soo dhowen ka dib. Waxa Madaxweynaha loo gelbiyay halkii loogu talo galay in lagu soo dejiyo ee Qasriga Dawladda.

Muftaaxa midabada qoraalka sare waxa ay kala yihiin sidan:
Casaan = Waxa uu muujinayaa dhigaalka xarafka weyn ee magac gaar ah.
Doogga = Waxa uu muujinayaa dhigaalka xarafka weyn bilowga weedha.

Hadaba marka lagu soo dhowaado macnaha qoraalka, qoraaga iyo qalinka wanaagsan. Waxa looga jeedaa iyada oo la isla helo qoraal run ka hadlaya oo qaabkii qoraalku u dhan yahay. qoraaguna uu ka fiirsado waxa uu soo qorayo iyo waxa ay tahay fariinta uu soo gudbinayo inta aanu akhirstayaasha u soo bandhigin waxa uu qoray. Waxa kale oo waxaba ka sii muhimsan buuxinta dhigaalka erayga oo sax ah ( spelling ). Qalinka, qoraaga iyo qoraalkiisu waxa ay u dhigmaan qofkii kula hadlayay oo hortaad fadhiya oo xarakada iyo dhaqdhaqaaquba yihiin qaar akhristaha raali gelin kara ama soo jiidan kara goorta uu qoraalka akhrisanayo. Waxa dhibteeda leh qoraaga goor walba wax qoraya ee hadana khaladka ka gelaya qalinka iyo qaabka qoraalku leeyahay. Qof kastaaba waa khaldi karaa LAAKIIN khaladka qoraalku waxa uu ahaan karaa mid feejigo daro ku tegay ee ma ahaan karo mid aqoon daro ku tegay.

Waxa aan sir ahayn in la sheego aniga oo ka mid dadka inta badan soo booqda shabakadaha wararka Af-Somaliga wax ku qora in aan ku kala jeclaysto shabakadaha ay sida tifaftirayaashoodu u soo bandhigaan qalinka qoraaga iyo qaabkiisa qoraalka.
Wa Allaahu Al-Muwafaq.
Ducaale Hadal-Wanaje II

Top